អត្ថបទព័ត៌មាន

ប្រជាជន​មក​ពី​ស្រុក​អន្លង់វែង​ប្រឈម​មុខ​នឹង​អតីតកាល

“​ខ្ញុំ​សប្បាយ​ចិត្ត​ណាស់​ដែល​បាន​ទទួល​ស្វាគមន៍​អតីត​បង​ប្អូន​ខ្មែរ​ក្រហម​មក​ពី​តំបន់​អន្លង់វែង។​ពួក​គាត់​ខ្លះ​មិន​សូវ​ជឿ​អំពី​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ទី​នេះ​ទេ ឬ​មួយ​ចំនួន​ជឿ​ហើយ​តែមិនប្រាកដថាមានសភាពសាហាវឃោរឃៅខ្លាំង។ ដូច្នេះថ្ងៃនេះ ពួកគាត់មានឧិកាសបានមកឃើញដោយផ្ទាល់ភ្នែក ត្រង់ហ្នឹងហើយដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំសប្បាយចិត្ត។” លោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី អ្នករស់រានមានជីវិតម្នាក់ពីគុកទួលស្លែង បានសម្តែងក្តីរីករាយបន្ទាប់ពីបានជួប​ជា​មួយ​ប្រជាជន​មកពីស្រុកអន្លង់វែង និងបានរៀបរាប់ប្រាប់ពួកគាត់ អំពីបទពិសោធន៍របស់លោកអ៊ំកាលដែលលោកអ៊ំជាប់នៅក្នុងគុកនេះ។ម៉ោង៨ព្រឹកគត់ រថយន្តក្រុងចំនួន៦បានមកចតបន្តបន្ទាប់គ្នានៅមុខសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ ទួលស្លែង។ ម្តងមួយក្រុម ៗ ប្រជាជនមកពីស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ចុះពីលើរថយន្តក្រុង ហើយដើរ​តាមមគ្គុទ្ទេសក៍ដែលណែនាំ​គាត់​អំពី​ផ្នែក​នីមួយៗ​នៃ​សារមន្ទីរ​ដែល​ជា​អតីតគុកទួលស្លែងដ៏ល្បីល្បាញ។ អ្នកចូលរួមជិត៣០០នាក់បានដើរមើលពីអគារមួយទៅអគារមួយ រន្ធត់ចិត្តចំពោះទិដ្ឋភាពដែលបានឃើញនៅ​ចំពោះមុខៈ បន្ទប់​តូចៗ​សម្រាប់​ដាក់​អ្នក​ទោស គ្រែដែលនៅមានច្រវាក់ភ្ជាប់នៅឡើយ រូបថតសាកសព រូបថតអ្នកទោស ខ្នោះវែងសម្រាប់ដាក់អ្នកទោសរួមគ្នា ឧបករណ៍​សម្រាប់​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​អ្នកទោស រូបគំនូរ ដែលបង្ហាញអំពីអ្វីដែលកើតឡើងនៅក្នុងអតីតគុកនេះ។ នេះគឺជាដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សាដែលរៀបចំដោយផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុង តុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក.)។ ដោយឡែក ដំណើរទស្សនកិច្ចនៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូនេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាមាន សារសំខាន់ ដោយ​សារ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ចូល​រួម​មាន​មួយ​ចំនួន​ធ្លាប់​បាន​ធ្វើការ​បម្រើន​យោបាយខ្មែរក្រហម អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ មានខ្លះរហូតដល់ក្លាយខ្លួនជាជនពិការដោយសារតែការលះបង់របស់ខ្លួន ប៉ុន្តែ មិនធ្លាប់បានដឹងឮ ឬមិនជឿអំពីទំហំនៃឧក្រិដ្ឋកម្មដែលខ្មែរក្រហមបានប្រព្រឹត្តមកលើប្រជាជនកម្ពុជាក្នុង អំឡុងពេលខ្លួនកាន់​អំណាច។ អន្លង់វែង​គឺ​ជា​តំបន់​ចុងក្រោយបំផុត ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ ខ្មែរ​ក្រហម​រហូត​ដល់​ពេល​ធ្វើ​សមា​ហរណកម្ម​ជា​មួយ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ១៩៩៨។នៅចន្លោះរវាងអគារ “ក” និងអគារ “ខ” ក្រុមប្រជាជនបានជួបជាមួយអ្នករស់រានមានជីវិតម្នាក់ពីគុក ទួលស្លែង គឺលោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី និង​បាន​ស្តាប់​លោក​អ៊ំរៀបរាប់អំពីបទពិសោធន៍របស់គាត់ជាអ្នកទោសគុក ទួលស្លែងក្នុងរយៈពេល២ខែនិង១១ថ្ងៃ។ ក្រុមប្រជាជនដែលមានសភាពស្ងាត់ច្រៀប បាន​លង់ទៅក្នុង សាច់រឿងខណៈដែលលោកអ៊ំ ម៉ី រៀបរាប់អំពីវិធីដែលខ្មែរក្រហមធ្វើទារុណកម្មគាត់នៅក្នុងគុក។ ការស្តាប់ កសិណ​សាក្សី​របស់​លោក​អ៊ំ ម៉ី បានធ្វើឲ្យប្រជាជនមកពីអន្លង់វែងយល់កាន់តែយល់ច្បាស់បន្ថែមទៅលើអ្វី ដែលខ្លួនទើបតែបានឃើញនៅក្នុងព្រឹកនេះ។ លោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី ដែលបានចែករំលែកបទពិសោធន៍របស់លោកអ៊ំដល់ភ្ញៀវដែលបានមកមើលសារមន្ទីរ មួយ​ក្រុម​ហើយ​មួយ​ក្រុម​ទៀត​ដោយ​ពុំ​មាន​ការ​នឿយ​ហត់ បានប្រាប់ឲ្យដឹងថាលោកអ៊ំសប្បាយចិត្តណាស់ ដែល​ថ្ងៃ​នេះ​លោក​អ៊ំ​បាន​និយាយ​អំពី​បទ​ពិសោធន៍​របស់​លោក​អ៊ំ​ប្រាប់​ដល់​បង​ប្អូន​អតីត​ខ្មែរ​ក្រហមមកពី តំបន់អន្លង់វែង។ “គាត់បានសួរខ្ញុំជា តើគេធ្វើទារុណកម្មខ្ញុំយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ? ខ្ញុំប្រាប់គាត់ថា គេវាយខ្ញុំបាក់កូនដៃមួយ ដកក្រចកខ្ញុំអស់ ឆក់​ខ្សែ​ភ្លើង​ខ្ញុំ​ធ្វើ​ឲ្យ​ត្រចៀក​ខ្ញុំ​មួយ​ចំហៀង​ស្តាប់​លែង​ឮ​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ។ ខ្ញុំយល់ថា សំណួររបស់គាត់មានសារសំខាន់និងមានប្រយោជន៍ នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​បាន​ឃើញ​និង​ស្តាប់​ឮ​សម្តីសាក្សី នៅរស់” លោកអ៊ំ ម៉ី បន្ថែម។តាមរករូបថតសាច់ញាតិដែលបាត់ខ្លួន“រូបថតនេះមែនទេ?” សំណួរឮចេញពីក្រុមមនុស្ស៤-៥នាក់ ដែលឈរនៅមុខក្តារខៀនមួយផ្ទាំង ដែល​តាំង​រូបថត​ជន​រង​គ្រោះ​ជា​ច្រើន​សន្លឹក​នៅ​អគារ “ខ”។ ម្នាក់ក្នុងចំណោមនោះលើកដៃចង្អុលរូបថត អ្នកទោសប្រុសម្នាក់ដែលមានពាក់អាវយឺតវាលក្លៀកនិងពាក់លេខ១២។ ឈរ​ពី​ក្រោយ​ក្រុម​មនុស្សទាំង នោះគឺស្រ្តីម្នាក់ ភ្នែករបស់គាត់សម្លឹងមើលទៅរូបថត បបូរមាត់គាត់ញ័រទទ្រើក ខំប្រឹងទប់ទឹកភ្នែកដែល ប្រជែងគ្នាហូរ។ វង់ យីន អាយុ៦០ឆ្នាំ ជឿជាក់ថា នោះគឺជារូបថតអតីតប្តីរបស់គាត់ដែលបាត់ខ្លួនតាំងពី ៣៣ឆ្នាំមុន។ មីងយីន ព្យាយាមទប់មិនយំនៅចំពោះមុខអ្នកដទៃទេ ប៉ុន្តែទឹកភ្នែករបស់គាត់ហូរមិនឈប់។ តាមការចងចាំរបស់ មីងយីន ប្តីរបស់គាត់ឈ្មោះ ព្រីង គឺជាអតីតប្រធានមន្ទីរពេទ្យភូមិភាគ [ឧត្តរ] (ខេត្តកំពង់ចាម) ត្រូវខ្មែរក្រហមចាប់ខ្លួននៅឆ្នាំ១៩៧៧។ ព្រីង ដែលកាលនោះមានអាយុ២៦ឆ្នាំ ត្រូវខ្មែរ ក្រហមហៅចេញពីផ្ទះនៅវេលាម៉ោង៧ល្ងាច ។ មីងយីន ដែលកំពុងតែមានផ្ទៃពោះ៧ខែ រង់​ចាំប្តីរបស់គាត់ មួយយប់ទល់ភ្លឺនៅតែមិនឃើញត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។ ព្រឹកឡើង កែ ពក ដែលជាលេខាភូមិភាគឧត្តរ ឲ្យឈ្លបបើករថយន្តមកដឹក មីងយីន ទៅជួបនៅមន្ទីរភូមិភាគ។ ជូតទឹកភ្នែកបណ្តើរ មីងយីន និយាយថា “កាលណោះខ្ញុំពោះធំ៧ខែ គេហៅគាត់ពីយប់ហ្នឹង ពីម៉ោង៧ល្ងាច ព្រឹកស្អែកឡើង តាពក ហៅ​ខ្ញុំ​ទៅ​ប្រាប់​ថា​ប្តី​ខ្ញុំ​ត្រូវគេចាប់ហើយ។ គាត់ថាប្តីខ្ញុំជាខ្សែសេអ៊ីអា។ ហើយគាត់ ប្រាប់ខ្ញុំថាកុំឲ្យខ្ញុំស្រណោះ ធ្វើម៉េច  សាច់មួយដុំហ្នឹងគ្រវាត់ចោលទៅ ។ ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​តថាម៉េច បានត្រឹម តែយំ។” មិនត្រឹមតែប្តីរបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះទេដែលត្រូវខ្មែរក្រហមចាប់ខ្លួន សូម្បីតែកូនរបស់គាត់ដែលទើបនឹងប្រសូត្រ ក៏ត្រូវខ្មែរក្រហមបំបែកពីគាត់ ដោយ​ចោទ​ថា​ជាកូនរបស់ជនក្បត់ ។ មីងយីន រៀបរាប់ថា “ខ្ញុំទៅកើតកូន នៅពេទ្យ គ្រូពេទ្យយកកូនខ្ញុំទៅបាត់។ ដល់ហើយគេត្រឡប់មកវិញគេថា សាច់​មួយ​ដុំហ្នឹងកាត់ចោលទៅ កុំទុក។” មីងយីន បានរៀបការម្តងទៀតក្រោយការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម ហើយបច្ចុប្បន្ននេះគាត់មានកូន ៤នាក់ ប៉ុន្តែ​គាត់​នៅ​តែ​ចិញ្ចឹម​ចិត្ត​ចង់​ស្វែង​រក​ដំណឹង​អំពី​ការស្លាប់របស់ប្តីមុនរបស់គាត់។ ដំណើរទស្សនកិច្ច ​សិក្សា​នា​ពេល​នេះ​គឺ​ត្រូវ​ចំ​នឹង​បំណង​របស់​គាត់​ដែល​ចង់​មក​រក​រូប​ថត​ប្តី​គាត់​នៅ​គុក​ទួលស្លែង។ការតាមរករូបថតសាច់ញាតិដែលបាត់ខ្លួន បានក្លាយជាគោលបំណងមួយនៃការចូលរួមក្នុងដំណើរ ទស្សនកិច្ចសិក្សា ក្រៅ​ពី​គោល​បំណង​ដែល​ចង់​ស្វែង​យល់​អំពីការពិតដែលកើតឡើងនៅក្នុងរបប ខ្មែរក្រហម។ កៅ ស៊ន អាយុ៥៤ឆ្នាំ ក៏ខិតខំរកមើលរូបថតឪពុករបស់គាត់ដែលគាត់ជឿជាក់ថាត្រូវបានខ្មែរក្រហម ឃុំឃាំងនិងសម្លាប់នៅគុកទួលស្លែង។ ឡូង ហោ អាយុ៥៨ឆ្នាំ ខំរកមើលរូបថតបងប្អូនជីដូនមួយនិង ប្អូនបង្កើត៥​នាក់​ដែល​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ធំ​ដើម្បី​ចូល​បម្រើ​ក្នុង​ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរ ក្រហមតាំងពីឆ្នាំ១៩៧១។ កៅ ស៊ន និង ឡូង ហោ រកពុំឃើញតម្រុយណាមួយអំពីសាច់ញាតិរបស់គាត់ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ទស្សន​កិច្ច​នេះ​ទេ៕ប្រជាជនមកពីស្រុកអន្លង់វែងស្តាប់អ្នករស់រានមានជីវិតពីគុកទួលស្លែង លោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី រៀបរាប់អំពីបទពិសោធន៍របស់គាត់អ្នកមីង វង់ យីន និងរូបថតប្តីរបស់គាត់ឈ្មោះ ព្រីង ដែលដាក់តាំងនៅអគារ “ខ” នៃសារមន្ទីរ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែងអ្នកចូលរួមក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សា បានទទួលឯកសារ ស្តីអំពីតុលាការខ្មែរក្រហម 

សហព្រះរាជាអាជ្ញាស្នើសុំឲ្យដាក់ទោស ឌុច អស់មួយជីវិត​ ប៉ុន្តែកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៤៥ឆ្នាំ

សហព្រះរាជអាជ្ញានៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជាបានស្នើសុំឲ្យអង្គជំនុំជម្រះតុលាការ កំពូលផ្តន្ទាទោស ឌុច ឲ្យ​បាន​ដល់​កម្រិត​ជាប់​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត ក៏ប៉ុន្តែសុំឲ្យកាត់បន្ថយមកនៅត្រឹម៤៥​ឆ្នាំ ដោយ​យល់​ឃើញថា ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​គឺ​ជា​ដំណោះ​ស្រាយ​សម​ស្រប​ចំពោះការឃុំខ្លួនគាត់ ខុសនីតិវិធីច្បាប់កន្លងមក និងដោយយល់ឃើញទៀតថា ការសហការរបស់ ឌុច ជាមួយតុលាការ មាន​ទ្រង់​ទ្រាយ​តូច​និង​នៅ​មាន​កម្រិត។ការិយាល័យសហព្រះរាជអាជ្ញាបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងសារទុក្ខដែលមានកម្រាស់ ១២៦ទំព័រ ជាភាសាខ្មែរ ជូនអង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូលរបស់ អ.វ.ត.ក. ជំទាស់​ទៅនឹងសាលក្រមរបស់អង្គ ជំនុំជម្រះសាលាដំបូងដែលបានកាត់សេចក្តីឲ្យជនត្រូវចោទ កាំង ហ្កេចអ៊ាវ ហៅ ឌុច អតីតប្រធាន មន្ទីរ ស-២១ ឬ​គុកទួលស្លែង ជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៣៥ឆ្នាំ។ នៅក្នុងពាក្យបណ្តឹងសារទុក្ខនេះ សហ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​បាន​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ អង្គ​​ជំនុំ​ជម្រះ​តុលាការ​កំពូល “ពិនិត្យ​សារ​ឡើង​វិញ​នូវ​ការ​ផ្តន្ទា​ទោស ដែល​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលា​ដំបូង បាន​សម្រេច​ឲ្យ​បាន​ដល់​កម្រិត​ជាប់​ពន្ធ​នាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត​ ប៉ុន្តែ​សុំ​ឲ្យ កាត់​បន្ថយ​មក​នៅ​ត្រឹម​រយៈ​ពេល​៤៥​ឆ្នាំ ជា​ដំណោះ​ស្រាយ​មួយ​សម​ស្រប​សម្រាប់​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​គាត់​ដោយ ខុស​នីតិ​វិធី​ច្បាប់​នៅ​មុន​ពេល​មាន​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​ដោយ អ.វ.ត.ក.”។ សហព្រះរាជអាជ្ញាជាតិ លោកស្រី ជា លាង បញ្ជាក់ថា “នៅក្នុងពាក្យបណ្តឹងសារទុក្ខដែលបានដាក់ ជូនទៅអង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូល យើង​បាន​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដាក់​ទោស ឌុច អស់មួយជីវិត ក៏ប៉ុន្តែ កាត់បន្ថយមកនៅត្រឹមរយៈពេល ៤៥ ឆ្នាំ ដែល​យើង​យល់​ថា​នេះ​ជា​ដំណោះ​ស្រាយ​សម​ស្រប​ចំពោះ ការឃុំខ្លួនគាត់ដោយខុសនីតិវិធីច្បាប់កន្លងមក”។ “យើងយល់ឃើញថា ការដែលអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងផ្តន្ទាទោស ឌុច ឲ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៣៥ឆ្នាំ គឺមិនយុត្តិធម៌ទេ ព្រោះ​សាល​ក្រម​នោះ​បាន​ផ្តល់ស្ថានសម្រាលទោសច្រើនពេកដល់ជន ជាប់ចោទ ដោយហេតុថា ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ដែល​ជន​ជាប់​ចោទ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នោះ​មាន​សភាព​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ជាទី​បំផុត” លោក​ស្រី​បន្ថែម។ ឌុច ត្រូវបានកាត់ទោសដោយអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងនៃ អ.វ.ត.ក. កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០ កន្លងទៅនេះ ដោយ​ដាក់​ពន្ធនាគារ​រយៈ​ពេល​សរុប ៣៥ឆ្នាំ ចំពោះការទទួលខុសត្រូវរបស់ គាត់ក្នុងតួនាទីជាប្រធានមន្ទីរ ស-២១ ដែលបានបណ្តាលឲ្យជនរងគ្រោះមិនតិចជាង ១២.២៧៣ នាក់​បាត់​បង់ជីវិត នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង ១៩៧៩។ ទោសនេះត្រូវកាត់បន្ថយ៥ឆ្នាំជាការសងជំងឺចិត្ត ចំពោះ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​គាត់​នៅ​តុលាការ​យោធា​ដោយ​ខុស​នីតិ​វិធី​ច្បាប់។សហព្រះរាជអាជ្ញាស្នើសុំឲ្យអង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូលដាក់ទោសបន្ថែមទៀតចំពោះបទឧក្រិដ្ឋកម្ម ប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិស្តីពីការសម្លាប់រង្គាល ការធ្វើឲ្យទៅជាទាសករ ការដាក់ឃុំឃាំង ការធ្វើទារុណកម្ម ការរំលោភសេពសន្ធវៈ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយ មូលហេតុនយោបាយ និងអំពី អមនុស្សធម៌ផ្សេងៗទៀត និងផ្តន្ទាទោសទៅលើ ឌុច ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិស្តីពីការ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ទាសករ​នូវ​អ្នក​ទោស​ទាំង​អស់​នៅ​មន្ទីរ ស-២១ ។ រហូតមកដល់ពេលនេះ គ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីលេខ ០០១ បានដាក់ពាក្យបណ្តឹង សារទុក្ខជាបន្តបន្ទាប់ ទៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​តុលាការ​កំពូល ហើយគេរំពឹងថា តុលាការកំពូលទំនងជានឹង បើកសវនាការជាសាធារណៈនៅឆមាសទី១ឆ្នាំ២០១១៕

មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​​បួន​រូប​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ជា​ផ្លូវ​ការ​ និង​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី

សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក.) លោកចៅក្រម យូ ប៊ុនឡេង និង​លោក​ចៅក្រម ម៉ាសែល ឡឺ​ម៉ុង នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញានេះ បានចេញដីកាដំណោះស្រាយសំរាប់សំណុំរឿង ០០២ ដោយ​ធ្វើការ​ចោទ​ប្រកាន់​និង​បញ្ជូន​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ចំនួន​បួន​រូប​ដែល​កំពុងស្ថិត នៅក្នុងការឃុំឃាំងរបស់ អ.វ.ត.ក. ទៅធ្វើការជំនុំជម្រះក្តី។ជនដែលបានទទួលការចោទប្រកាន់នៅក្នុងដីកាដំណោះស្រាយដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញានោះមាន លោក ខៀវ សំផន លោក នួន ជា លោក អៀង សារី និងលោកស្រី អៀង ធិរិទ្ធ។ ពួកគាត់ទាំងបួននាក់នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅជំនុំជម្រះពីបទចោទប្រកាន់មួយចំនួន រួមមាន៖បទ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ រួមមាន មនុស្សឃាត ការសម្លាប់រង្គាល ការដាក់ជាទាសករ ការនិរទេស(ជនជាតិវៀតណាម) ការឃុំឃាំង ការធ្វើទារុណកម្ម ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយមូលហេតុ នយោបាយ ពូជសាសន៍ ឬសាសនា ការរំលោភលីផ្លូវភេទ(ដោយសារការ រៀបការដោយបង្ខំ) និងអំពី អមនុស្សធម៌ផ្សេងៗទៀត (ការជម្លៀសប្រជាជនដោយបង្ខំ ការរៀបការដោយបង្ខំ ការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ និង​ការ​វាយ​ប្រហារ​មក​លើសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សជាតិ) ក្នុងបរិបទនៃការវាយប្រហារប្រឆាំងនឹង ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់។  ការបំពារបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ ចុះថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៩ រួមមាន មនុស្សឃាតដោយចេតនា ការធ្វើទារុណកម្ម ការធ្វើបាបដោយអមនុស្សធម៌ទៅលើជនដែលទទួល បានការការពារ ការបង្កដោយចេតនាឲ្យមានរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ឬ​ឲ្យ​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​ដល់​រាង​កាយ​និង​សុខភាព ការដកហូតដោយចតនាពីឈ្លើយសឹកឬជនស៊ីវិលនូវសិទ្ធិទទួលបានការកាត់ទោសដោយយុត្តិធម៌និង ទៀងទាត់ ការនិរទេស ឬការឃុំខ្លួនជនស៊ីវិលដោយខុសច្បាប់ ក្នុងបរិបទនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធជាមួយ វៀតណាម។អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ទៅលើប្រជាជនចាមនិងប្រជាជនវៀតណាមបទល្មើសផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតក្រោមក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៦ រួមមាន មនុស្សឃាត ការធ្វើទារុណកម្ម និង​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ខាង​សាសនា​។ លោកចៅក្រម យូ ប៊ុនឡេង បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានថាឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបាន កើតឡើង(ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ)មានវិសាលភាពធំធេង គ្របដណ្តប់ទូទាំងប្រទេស និងមកលើ ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ទាំង​មូល​ ក៏​ប៉ុន្តែ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​មិន​អាច​គ្រប​ដណ្តប់​ទៅ​គ្រប់​ទី​កន្លែង​និង​គ្រប់សកម្មភាព នៃឧក្រិដ្ឋកម្មបានទេ។ ហេតុដូច្នេះ ដោយយោងទៅតាមការជូនដំណឹងរបស់សហ​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​បានប្រតិបត្តិការស៊ើបអង្កេតតែនៅទីតាំងជាក់លាក់មួយចំនួន និងទៅលើ សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មមួយចំនួន ដូចខាងក្រោម៖ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជន (ចំនួនបីលើក) ពីទីក្រុងទៅកាន់ទីជនបទ និងពីទីជនបទទៅកាន់ ទីជនបទការបង្កើតនិងប្រតិបត្តិរបស់សហករណ៍និងការដ្ឋាននានា (ចំនួនប្រាំមួយកន្លែង)ការលត់ដំ “សមាសភាពមិនល្អ” និងការកម្ចាត់ “ខ្មាំង” តាមរយៈការប្រើប្រាស់មន្ទីរសន្តិសុខ (មន្ទីរសន្តិសុខចំនួនដប់មួយ និង​វាល​ពិឃាត​ចំនួន​បី​)​ការចាត់វិធានការពិសេសប្រឆាំងនឹងក្រុមជាក់លាក់មួយចំនួន រាប់ទាំងក្រុមប្រជាជនចាម ប្រជាជនវៀតណាម និងព្រះសង្ឃបទបញ្ជារពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀបការ។នៅពេលចប់កិច្ចស៊ើបសួរ សំណុំរឿងមាន ៖កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៍អក្សរនៃការសួរចម្លើយជនត្រូវចោទ ចំនួន ៤៦កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៍អក្សរនៃការស្តាប់ចម្លើយសាក្សី និងដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី ចំនួនជាង ១០០០របាយការណ៍ស្តីពីការកំណត់អត្តសញ្ញាណទីកន្លែងចំនួន៣៦ របាយការណ៍អង្កេតប្រជាសាស្ត្រ ចំនួនមួយ របាយ​ការណ៍​វេជ្ជ​សាស្រ្ត​ជា​ច្រើន និងឯកសារចំនួនជាង១១,៦០០ឯកសារ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអង្គហេតុនៃសំណុំរឿងនេះ។ សំណុំឯកសារទាំងមូលមានចំនួនជាង ៣៥០,០០០ទំព័រ ដែលក្នុងនោះ ឯកសារចំនួនជាង២២៣,០០០ទំព័រ ពាក់ព័ន្ធនឹងអង្គហេតុ សំខាន់ៗ។បន្ថែមពីលើនេះ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតបានទទួលស្គាល់ពាក្យសុំតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីចំនួន ២,១២៣ ក្នុង​ចំណោម​ពាក្យ​សុំ​តាំង​ខ្លួន​ជា​ដើម​បណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីទាំងអស់ចំនួន ៣,៩៨៨។ ពាក្យសុំតាំង ខ្លួន​ជាដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ដែល​នៅ​សេស​សល់​ត្រូវ​បាន​បូក​បញ្ចូល​ជាមួយនឹងពាក្យបណ្តឹងធម្មតារបស់ ជនរងគ្រោះចំនួនជាង៤០០០ទៀត។ ក្រោយពេលចេញដីកាដំណាះស្រាយហើយ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងនឹងពិនិត្យមើលសំណុំឯកសារដែល បាន​ដាក់​ជូន​ដោយ​សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត ហើយសវនាការជាសាធារណៈមួយត្រូវបានរំពឹងទុកថានឹង អាចរៀបចំបើកនៅក្នុងអំឡុងឆមាសទីមួយឆ្នាំ២០១១។ដោយឡែក កាំង ហ្គេចអ៊ាវ ហៅ ឌុច  ត្រូវបានលើកលែងការចោទប្រកាន់ពីក្នុងសំណុំរឿងក្តីលេខ ០០២ ដោយ​សារ​សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ពុំ​បាន​រក​ឃើញ​ភ័ស្តុតាងថ្មីណាមួយបន្ថែមពីលើភ័ស្តុតាងដែលត្រូវបានដាក់ជូនអង្គតុលាការនៅក្នុងការកាត់សេចក្តី ឌុច នៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីលេខ ០០១ រួចទៅហើយ។សហចៅក្រមទាំងពីររូបដែលបានសហការធ្វើការងារយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ក៏មិនភ្លេចថ្លែងអំណរគុណដល់បុគ្គលិក ជាតិ​និង​អន្តរ​ជាតិ​នៃ​ការិយាល័យ​សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត ដែលបានយកអស់ពីកម្លាំងកាយចិត្ត ខិតខំធ្វើ ការងារទាំងថ្ងៃទាំងយប់ដើម្បីបានសម្រេចជោគជ័យដ៏ធំធេងនាថ្ងៃនេះ៕(សូមទាញយកអត្ថបទជា PDF)

ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​សន្យា​ផ្តល់​ជំនួយ​ហិរញ្ញវត្ថុ​បន្ថែម​ទៀត​ដើម្បី​ផ្តល់​លទ្ធភាព​ដល់​ការ​ចូល​រួម​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ក្នុង​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី​មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម

ឯក​ឧត្តម ក្រាញ់ តូនី ប្រធាន​ការិយាល័យ​រដ្ឋ​បាល​ស្តីទី​របស់​អវតក បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ជា​មួយ​លោក Heinrich-Jürgen Schiller (ហិន​រិច​យឺ​ហ្គិន ស៊ី​លឺ) ជា​នាយក​ប្រចាំ​ប្រទេស​នៃ​អង្គការ GTZ លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ​នេះ នៅ​ចំពោះ​មុខ​លោក Frank Mann ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា និង​លោក​ជំទាវ​បណ្ឌិត Helen Jarvis ប្រធាន​ផ្នែក​គាំពារ​ជន​រង​គ្រោះ និង​លោក​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត Marcel Lemonde។ Photo: Nina LAMPARSKI/ECCCរដ្ឋា​ភិបាល​នៃ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ តំណាង​ដោយ​អង្គការ​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការ​បច្ចេក​ទេស​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​ជា​ភ្នាក់ងារ​អនុវត្ត​របស់​ខ្លួន​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​មួយ​ជា​មួយ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា (អវតក) នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មិថុនា​នេះ ដោយ​សន្យា​ផ្តល់​មូល​និធិ​បន្ថែម​ចំនួន ៤០០ ០០០ អឺរ៉ូ (បួនសែន)​ដល់​ផ្នែក​គាំពារ​ជន​រង​គ្រោះ សម្រាប់​បន្ត​គាំទ្រ​បន្ថែម​ទៀត​ដល់​ការ​ចូល​រួម​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម។​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ថ្ងៃ​ពុធ​នេះ ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​លោក Heinrich-Jürgen Schiller (ហិន​រិច​យឺហ្គិន ស៊ីលឺ)ជា​នាយក ប្រចាំ​ប្រទេស​នៃ​អង្គការ GTZ និង ឯកឧត្តម ក្រាញ់ តូនី ​ប្រធាន​​ការិយាល័យ​រដ្ឋ​បាល​ស្ដីទីរបស់ អវតក នៅ​ចំពោះ​មុខ​លោក  Frank Mann ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា និង​លោក​ជំទាវ​បណ្ឌិត Helen Jarvis ប្រធាន​ផ្នែក​គាំពារ​ជន​រង​គ្រោះ​។ ឯកឧត្តម ក្រាញ់ តូនី បាន​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវ​ការ​អំពី​តួនាទី​ដ៏​សំខាន់​របស់​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ ក្នុង​ដំណើរ​ការ​តុលាការ​នៃ អវតក និង​បាន​ពិពណ៌នា​ពិធី​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ថា “មាន​សារៈ​សំខាន់​យ៉ាង​ខ្លាំង”។ឯកឧត្តម ក្រាញ់ តូនី មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ការ​ចូល​រួម​របស់​ជន​រង​គ្រោះ ជា​ផ្នែក​មួយ​ដែល អវតក កំពុង​បង្កើត​ថ្មី និង​រៀបចំ​បទ​ដ្ឋាន​ថ្មី​សម្រាប់​តុលាការ ដោយ​មាន​ការ​គាំទ្រ និង​ចូល​រួម​ពី​អន្តរ​ជាតិ”។  ឯក​ឧត្តម​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា “តាម​រយៈ​ការ​ឧបត្ថម្ភ​របស់​លោក អវតក មាន​លទ្ធភាព​បំពេញ​តួនាទី​របស់​ខ្លួន​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ ក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​ជន​រង​គ្រោះ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស និង​ក្រៅ​ប្រទេស​ដោយ​បាន​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ជូន​ពួក​គាត់​ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរ​ការ​នីតិ​វិធី និងសម្រប​សម្រួល​ការ​ចូល​រួម​ពួក​គាត់”។ លោក​ជំទាវ​បណ្ឌិត Helen Jarvis ដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង​កែ​លម្អ​ការ​ចូល​រួម​របស់​ជន​រង​គ្រោះ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​កន្លង​មក បាន​សម្តែង “អំណរ​គុណ​យ៉ាង​ជ្រាល​ជ្រៅ ចំពោះ​ការ ឧបត្ថម្ភ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ពី​សាធារណៈ​រដ្ឋ​សហ​ព័ន្ធ​អាល្លឺម៉ង់ និង GTZ”។លោក​ជំទាវ​បន្ត​ទៀត​ថា “ជន​រង​គ្រោះ​ជាង ៨ ០០០ នាក់ នៃ​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្រិត​ធ្ងន់​នៅ​ក្រោម​របប​ខ្មែរ ក្រហម សុទ្ធ​តែ​មាន​ជំនឿ​មក​លើ​តុលាការ​នេះ ទើប​ពួក​គាត់​មក​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​អំពី​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​ទាំង​អស់ នោះ​និង​អំពី​ទុក្ខ​វេទនា​ដែល​ពួក​គាត់​ធ្លាប់​បាន​ហែល​ឆ្លង​កាត់”។“ក្នុង​ខណៈ​នេះ ក្រុម​ផ្សព្វ​ផ្សាយ មេធាវី​របស់​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្ប​វេណី និង​អង្គការ​អន្តរ​ការី​មួយ​ចំនួន បាន​សហការ​គ្នា​ធ្វើ​យុទ្ធ​នាការ​ធំៗ​ពីរ៖ ដើម្បី​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​ពី​អ្នក​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​តាំង​ខ្លួន​ជា​ដើម បណ្តឹង​រដ្ឋប្ប​វេណី​ដែល​ខ្វះ​ព័ត៌មាន​ក្នុង​ពាក្យ​សុំ​របស់​ពួក​គាត់ និង​ប្រឹង​ប្រែង​ឲ្យ​អស់​ពី​លទ្ធភាព​របស់​យើង​ដើម្បី​ធានា​រក​អ្នក​តំណាង​ផ្នែក​ច្បាប់​សម​ស្រប​សម្រាប់​អ្នក​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​តាំង​ខ្លួន​ជា​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្ប​វេណី​ឲ្យ​បាន​គ្រប់​ៗ​គ្នា”។ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​មាន​ជំនឿ​មុត​មាំ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រឹង​ប្រែង​ផ្សះផ្សា​ជាតិ​របស់​កម្ពុជា ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​បាន​ផ្តល់ មូល​និធិ​ជាង ៧ លាន​អឺរ៉ូ​មក​ហើយ ដល់​ខាង​ភាគី​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​នៃ អវតក ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០០៥។​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​បី​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​នេះ ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​បាន​ឧបត្ថម្ភ​គម្រោង​ផ្សេងៗ​ខាង​ផ្នែក​ផ្សព្វ​ផ្សាយ ជា​មួយ​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ផង​ដែរ ដើម្បី​ជម្រុញ​ការ​ផ្សះផ្សា និង​យុត្តិធម៌ ដែល​គម្រោង​ទាំង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ផុត​ពី​រង្វង់​នៃ​ដែន​សមត្ថ​កិច្ច​ផ្ទាល់​របស់​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​។

ប្រជាជន​កម្ពុជា ៦​ម៉ឺន​៧​ពាន់​នាក់ បាន​មក​មើល​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ជិត​២​ឆ្នាំ

ប្រជាជន​កម្ពុជា​៦ម៉ឺន​៧ពាន់​នាក់ បាន​មក​​មើល សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ជិត​២​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ។ តួ​លេខ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជាក្លាយជាតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្ម អន្តរជាតិទី១ដែលទទួលបានការគាំទ្រ​និង​ចូលរួមពីប្រជាជនក្នុងចំនួន​ដ៏​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នៃ ការបង្កើតតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិលើពិភពលោក។ តួលេខខាងលើត្រូវបានរាប់ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៩ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ និង រាប់បញ្ចូលទាំងប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញមកពី តាមបណ្តា​ខេត្តនានា ជនជាតិភាគតិចមកពីខេត្តរតនគិរីនិង មណ្ឌលគិរី សិស្ស និស្សិត មន្ត្រីរាជការ អង្គទូត ដើមបណ្តឹងរដ្ឋវេណី និង​អ្នក​សារ​ព័ត៌មាន។ នៅក្នុងចំនួននេះ អ្នកដែលបានចូលរួមកម្មវិធីទស្សនកិច្ចសិក្សានៅឆ្នាំ២០០៩ មានចំនួន ៣.០១៨នាក់ និងឆ្នាំ២០១០ ចំនួន៣២.៦៣៣នាក់ ហើយ ៣១.៣៤៩នាក់ ទៀត បានមកចូលរួមស្តាប់សវនាការ សាធារណៈក្នុងសំណុំរឿង ០០១ ប្រឆាំងនឹងអតីតប្រធានមន្ទីរ ស-២១ កាំង​ ហ្គេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច ដែលដំណើរការពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៩ ដល់ថ្ងៃទី​២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១០។ កម្មវិធីដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សារបស់ អ.វ.ត.ក. ចាប់ផ្តើមសាកល្បងជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៩ ហើយ​ខេត្ត​ដំបូង​បង្អស់​ដែល​មាន​ប្រជាជនមកចូលរួមគឺខេត្តកំពង់ចាម ចំនួន ១០០នាក់ ។ ខេត្តចុងក្រោយបង្អស់គឺខេត្តមណ្ឌលគិរី ដែលមានប្រជាជនចំនួន ៣៩០នាក់ មក​ចូល​រួម​នៅ​ថ្ងៃទី​២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ កន្លងទៅថ្មីៗនេះ។ ក្នុងចំណោមខេត្តក្រុងទាំង២៤នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ខេត្តកណ្តាលគឺជាខេត្តដែលមានអ្នកចូលរួម ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​សិក្សា​និង​ស្តាប់​សវនាការ​សាធារណៈច្រើនជាងគេ ដែលមានអ្នកចូលរួមចំនួន ៨.១៤០នាក់ ហើយខេត្តដែលមានអ្នកចូលរួមតិចជាងគេគឺខេត្ត កោះកុង ដែល​មាន​ចំនួន ២៧០នាក់។ ដោយឡែក ដំណើរទស្សកិច្ចសិក្សាលើកចុងក្រោយបង្អស់នៃឆ្នាំ២០១០ ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូនេះ មានអ្នកចូលរួមចំនួន៥៥០នាក់​មក​ពី​ខេត្តចំនួនពីរ ក្នុងនោះ ៣០០នាក់មកពីខេត្តកំពង់ចាម និង២៥០នាក់មកពីខេត្តកំពត ។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សាថ្ងៃនេះ អ្នក​ចូល​រួម​បាន​ទស្សនា​​ខ្សែ ភាពយន្តឯកសារ ទស្សនាសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង​ និងមានឧិកាសបាន ជួប​និង​ស្តាប់​ការ​សំណេះ​សំណាល​របស់ ឯកឧត្តម ក្រាញ់ តូនី ប្រធានការិយាល័យរដ្ឋបាលស្តីទី និងថ្នាក់ដឹកនាំដទៃ ទៀតនៃ អ.វ.ត.ក.។ ឯកឧត្តម ក្រាញ់ តូនី បានសម្តែងក្តីសោមនស្សរីករាយនិងស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅចំពោះប្រជាជន ទាំង៥៥០នាក់ ដែល​បាន​អញ្ជើញ​ចូល​រួម​ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ចថ្ងៃនេះ។ ថ្លែងទៅកាន់​ប្រជាពលរដ្ឋ ឯកឧត្តមបានរំឭកថា​​ អ.វ.ត.ក. បាន​បំបែក​ឯក​ទគ្គកម្ម​ពិភព​លោក​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​និង ចូលរួមពីប្រជាជន បើប្រៀងធៀបទៅនឹងតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិនៅប្រទេសផ្សេងទៀតដែលមាន លក្ខណៈស្រដៀងគ្នា។ មូល​ហេតុ​ដែល អ.វ.ត.ក. បានទទួលការគាំទ្រដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីប្រជាជន គឺដោយសារតុលាការនេះបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយប្រជាជន ពោល​គឺ​បង្កើត​ឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាទីកន្លែងដែលឧក្រិដ្ឋកម្មបានកើតឡើង ហើយ អ.វ.ត.ក. បានខិតខំអស់ពីលទ្ធភាពដើម្បីបង្កលក្ខណៈ ឲ្យ​ប្រជាជន​បានទទួលព៏ត៌មានគ្រប់គ្រាន់អំពីដំណើរការនីតិវិធីនៃតុលាការនិងអំពីលទ្ធភាពនៃការ ចូលរួមរបស់ប្រជាជន។ ឯកឧត្តម​បន្ថែមទៀតថា “ខ្ញុំមានមោទកភាពយ៉ាងក្រៃលែងចំពោះការចូលរួមរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងដំណើរការរបស់ អ.វ.ត.ក.។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំ​និង​ថ្នាក់ដឹកនាំនៃ អ.វ.ត.ក. មកទីនេះដើម្បីស្វាគមន៍បងប្អូន ទាំងអស់គ្នា និង​ចូល​រួម​ជា​មួយ​បង​ប្អូន​ទាំង​អស់​គ្នា​ក្នុង​ការ​បំបែក​ឯក​ទគ្គកម្ម​ពិភព​លោក ដើម្បីឲ្យ អ.វ.ត.ក. ក្លាយជាតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិទី១លើពិភពលោកដែលទទួលបានការចូលរួមពី ជនរងគ្រោះដ៏ច្រើនបំផុត។” កម្មវិធីទស្សកិច្ចសិក្សាដែលរៀបចំដោយផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈរបស់ អ.វ.ត.ក. រួមមានបីដំណាក់ កាល៖១. ការទស្សនាខ្សែភាពយន្តឯកសារពេលយប់នៅតាមភូមិឃុំ ដែលក្នុងពេលបញ្ចាំងម្តងៗមានប្រជាជន ក្មេងចាស់ប្រុសស្រីទស្សនាចន្លោះពី២០០ទៅ១០០០នាក់។២. ការទស្សនាសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែងនិងវាលពិឃាតជើងឯក  ដែលនៅ ទីនោះ អ្នកចូលរួមបានជួបជាមួយអ្នករស់រានមានជីវិតពីគុកទួលស្លែង គឺលោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី និងបាន ស្តាប់​លោក​អ៊ំ​និយាយ​ប្រាប់​អំពី​បទ​ពិសោធន៍​របស់​លោក​អ៊ំ​នៅ​ក្នុង​គុក។ នៅទួលស្លែងនេះដែរ អ្នកចូលរួមមួយចំនួនបានរកឃើញរូបថតសាច់ញាតិដែលបាត់ខ្លួន ហើយដែលក្រុមគ្រួសារទន្ទឹង រង់​ចាំ​អស់​រយៈ​ពេល​ជាង​ ៣០ឆ្នាំ មកហើយ។ កន្លងមក មានប្រជាពលរដ្ឋមកពីខេត្តពោធិសាត់ កំពង់ចាម កណ្តាល ប៉ៃលិន និងតាកែវ បាន​រក​ឃើញ​រូប​ថត​សាច់​ញាតិ​របស់គាត់ក្នុងអំឡុងដំណើរ ទស្សនកិច្ចដែលរៀបចំដោយផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈរបស់ អ.វ.ត.ក.។ ការរកឃើញនេះនាំឲ្យ មាន​ការ​ធូរ​ស្បើយ​ក្នុង​ចិត្តពីទុក្ខកង្វល់មិនអស់មិនហើយដែលបណ្តាលមកពីការរង់ចាំអ្នកជាទី ស្រលាញ់ដែលបានបាត់ខ្លួនអស់រយៈពេលដ៍យូរ។៣. ការទស្សនាសាលសវនាការនៃ អ.វ.ត.ក. ដែលនៅទីនោះអ្នកចូលរួមបានជួបសំណេះសំណាល និងស្តាប់បទឧទ្ទេសនាមរបស់ចៅក្រម សហ​ព្រះរាជអាជ្ញា និងមន្ត្រីតំណាងការិយាល័យផ្សេងៗ អំពីដំណើរវិវឌ្ឍន៍នៃ អ.វ.ត.ក. និងមានឧិកាសសួរសំណួរពាក់ព័ន្ធនឹងចម្ងល់របស់គាត់។ផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈនៃ អ.វ.ត.ក. នឹងបន្តកម្មវិធីទស្សនកិច្ចសិក្សារបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ២០១១ តទៅទៀត។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ នៅ​ចុង​ខែ​មីនា អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូល នឹងបើក សវនាការលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ក្នុងសំណុំរឿង ០០១ ហើយអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងក៏នឹងបើក សវនាការ​សាធារណៈក្នុងសំណុំរឿង ០០២។ សាធារណជនដែលមានបំណងចូលរួមស្តាប់សវនាការ សូមទាក់ទងមកផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈ តាមទូរស័ព្ទលេខ ០២៣ ២១៩​៨១៤​​ ឬតាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិក PAS@ECCC.GOV.KH ៕ ឯកឧត្តម ក្រាញ់ តូនី ប្រធានការិយាល័យរដ្ឋបាលស្តីទីនៃ អ.វ.ត.ក. មានមតិសំណេះសំណាល ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ៥៥០នាក់ ដែលចូលរួមដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សាចុងក្រោយបង្អស់សម្រាប់ឆ្នាំ២០១០ប្រជាជនមើលរូបថតជនរងគ្រោះនៅសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង

អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូលរបស់ អ.វ.ត.ក. នឹងបើកសវនាការលើបណ្តឹងសាទុក្ខ នៅសប្តាហ៍ចុងក្រោយនៃខែមីនា ឆ្នាំ២០១១

អង្គជំនុះជម្រះតុលាការកំពូលនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក.) សូមជូនដំណឹងដល់គ្រប់  ភាគី​ទាំង​អស់​ឲ្យ​បាន​ជ្រាប​ថា អង្គជំនុះជម្រះតុលាការកំពូលនឹងបើកសវនាការផ្ទាលមាត់នៅក្នុងសប្តាហ៍ ចុងក្រោយនៃខែមីនា ឆ្នាំ២០១១ ទាក់ទងនឹងបណ្តឹង សាទុក្ខ ក្នុងសំណុំរឿង ០០១។ កាលបរិច្ឆេទ និងពេលវេលាជាក់លាក់ នៃ សវនាការ​នឹង​ប្រកាស​ជូន​ដំណឹងពេលក្រោយ។អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងរបស់ អ.វ.ត.ក. បានរកឃើញថា ឌុច មានកំហុសទាក់ទងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និង​ការ​រំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ លើសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៤៩ និងបានកាត់សេចក្តីឲ្យគាត់ជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៣៥ឆ្នាំ។ អង្គជំនុះជម្រះ សាលាដំបូងក៏បានទទួលស្គាល់ផងដែរនូវដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីចំនួន ៦៦រូប ហើយ​បាន​ទាត់​ចោល​អ្នក​ដាក់​ពាក្យសុំតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹង ២៤រូប។ភាគីសហព្រះរាជអាជ្ញាបានលើកឡើងថា អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងមានកំហុសក្នុងការផ្តន្ទាទោស និងក្នុងការ ស្រូបទោស។មេធាវីការពារក្តី ជនជាប់ចោទបានអះអាងថាអវតក មិនមាន យុត្តាធិការ​បុគ្គល​ទេ។​ពួក​គេ​ស្នើសុំ​អង្គជំនុំ​ជម្រះ​តុលាការ​កំពូល​របស់ អ.វ.ត.ក សម្រេច​ដោះ​លែង​ជន​ជាប់​ចោទ។ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីចំនួន៤១រូបស្នើសុំ អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូល ប្រកាស​ទទួល​ស្គាល់​សំណើ​សុំ​តាំង​ខ្លួន​ជា​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី និង /ឬផ្តល់សំណងដល់ពួកគាត់។សូមអានបន្ត៖ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​តុលាការ​កំពូល​របស់ អ.វ.ត.ក. នឹង​បើក​សវនាការ​លើ​បណ្តឹង​សាទុក្ខ នៅ​សប្តាហ៍​ចុង​ក្រោយ​នៃ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១១ សេចក្ដីជូនដំណឹងអំពីគម្រោងសវនាការលើបណ្ដឹងសាទុក្ខក្នុងសំណុំរឿង ០០១

អ្នក​នយោបាយ​វ័យ​ក្មេង​មក​ស្វែង​យល់​អំពី​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម

អ្នក​នយោបាយ​វ័យ​ក្មេង​ចំនួន​៤០​នាក់ មក​ពី​ការិយាល័យ​គណបក្ស​ចំនួន​ពីរ​ក្នុង​ខេត្ត​បាត់ដំបង​និង​ខេត្ត​សៀមរាប​ បាន​មក​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា (អ.វ.ត.ក.) នៅ​ថ្ងៃ ទី​២៥ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១០។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះមានបំណងឲ្យអ្នកនយោបាយវ័យក្មេងទាំងនេះ ដែលនឹងក្លាយជាអ្នកដឹកនាំនៅកម្ពុជា នាពេលអនាគត បាន​យល់​ដឹង​អំពី​ដំណើរ​ការ​និង​សកម្មភាព​របស់ អ.វ.ត.ក. ក៏ដូចជាអំពីឧបសគ្គនានាពាក់ព័ន្ធ នឹង​ដំណើរ​ការ​របស់​អង្គ​តុលាការ​នេះ​ក្នុង​ការ​ស្វែង​រក​យុត្តិធម៌​ជូន​ប្រជាជន​កម្ពុជា។ដំណើរទស្សនកិច្ចនៅពេលនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ មូលនិធិ ខុនរ៉ាដ អាដិនណាវអ៊ែ ស្ទីវស្តាំង ជាផ្នែក មួយនៃកម្មវិធី “យុវជន​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ” ដែល​ផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលដល់យុវជនអំពីការអប់រំ នយោបាយ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស ការ​បោះ​ឆ្នោត ការ​តស៊ូ​មតិ និង​វិមជ្ឈការ។ អ្នកអ្នកនយោបាយវ៏យក្មេងទាំង៤០នាក់មកពីគណបក្សប្រជាជននិងគណបក្សសមរង្ស៊ី ហើយមួយចំនួនគឺជា មន្ត្រីបុគ្គលិកនៃរាជរដ្ឋាភិបាល ដូចជាគ្រូបង្រៀន មន្ត្រីអប់រំ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ/ស្រុក/ខេត្ត និងមួយចំនួនទៀតជានិស្សិតមហាវិទ្យាល័យ។ក្រុមអ្នកនយោបាយវ័យក្មេងបានជួបសំណេះសំណាលជាមួយតំណាងមកពីការិយាល័យផ្សេងៗនៃ អ.វ.ត.ក. រួមមាន ការិយាល័យ​សហ​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា ការិយាល័យសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត (តំណាងដោយលោកចៅក្រម ម៉ាសែល ឡឺម៉ុង ដែលបញ្ចប់អាណត្តិការងាររបស់លោកនៅ អ.វ.ត.ក. នៅ​ដើមខែធ្នូឆ្នាំ២០១០នេះ) អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ អង្គភាព​គាំពារ​ជន​ជាប់​ចោទ និង​ផ្នែក​កិច្ចការ​សាធារណៈ និង​បាន​ស្តាប់​ពន្យល់​អំពី​តួនាទី​និង ​ដំណើរ​​ការ​​នៃ​ការិយាល័យ​នីមួយៗ​នៅ​ក្នុង​តុលាការ អំពីការលំបាកដែលជួបប្រទះក្នុងការបំពេញភារកិច្ច អំពីការវិវឌ្ឍនៃរឿងក្តីលេខ០០២ និង​រឿង​ក្តី​នានា​​ជា​បន្តបន្ទាប់ទៀត។ ជាងនេះទៅទៀត អ្នកចូលរួមមានឧិកាសលើកឡើងនូវសំណួរជាច្រើនដល់តំណាងការិយាល័យនីមួយៗ ហើយ​ដែល​សំណួរ​មួយ​ចំនួន​មាន​លក្ខណៈ​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់ ដូចជា៖តើ អ.វ.ត.ក. ឲ្យនិយមន័យទៅលើ “មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់” និង “អ្នកដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត” យ៉ាងដូចម្តេច?ហេតុអ្វីបានជា អ.វ.ត.ក. កាត់ទោស ឌុច មុនគេ ហេតុអ្វីមិនកាត់ទោសអ្នកដឹកនាំដទៃមុន?ហេតុអ្វីកាត់ទោស ឌុច ជាមេគុកទួលស្លែង ប៉ុន្តែមិនកាត់ទោសមេគុកមួយចំនួនទៀតដែលប្រហែល ជា​បាន​ធ្វើ​ទារុណ​កម្ម​អ្នក​ទោស​ក្នុង​រូប​ភាព​សាហាវ​ជាង និងសម្លាប់អ្នកទោសច្រើនជាងមន្ទីរ ស-២១?តើនឹងមានការស៊ើបអង្កេតទៅលើសំណុំរឿងលេខ ០០៣ និង ០០៤ ដែរឬទេ? ដំណើរទស្សកិច្ចនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាមានតម្លៃខ្ពស់ ខណៈដែលអ្នកចូលរួមគឺជា​អ្នក​នយោបាយ​មក​ពី គណបក្ស​កាន់​អំណាច​និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ ប៉ុន្តែ​បាន​រួម​គ្នា​សិក្សា​ស្វែង​យល់​អំពី​ដំណើរ​ការ​របស់​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ និង​បាន​ចែក​រំលែក​មតិ​យោបល់​ជា​មួយ​គ្នា​ប្រកប​ដោយ​ផ្លែផ្កា។ តំណាង​ការិយាល័យ​នីមួយៗ នៃ អ.វ.ត.ក. ដែល​បាន​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​ការ​សំណេះ​សំណាល ក៏​បាន​ចែក​រំលែក​មតិ​យោបល់​និង​ទទួល​ចំណេះ​ដឹង​ អំពី​​កង្វល់​​របស់​យុវជន​ក្នុង​ជួរ​នយោបាយ ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​នយោបាយ​និង​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​ប្រជាជន កម្ពុជា៕

សាលាក្តីខ្មែរក្រហមបោះពុម្ពផ្សាយឯកសារសាលក្រមរបស់ ឌុច ចែកជូនសាធារណជន

អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក)​ បានសម្រេចបោះពុម្ព​សាលក្រម ឌុច​​ជាភាសាខ្មែរ ទាំងស្រុង ចំនួន ៥០០០ច្បាប់ និងសាលក្រមសង្ខេបចំនួន ១៧.០០០ច្បាប់ នៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១០នេះ​ដើម្បី​ចែក​ជូន​សាធារណជន​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃ។ លោក រាជ សម្បត្តិ ប្រធាន​ផ្នែក​កិច្ចការ​សាធារណៈ​របស់ អ.វ.ត.ក បាន​និយាយ​ប្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ថា អ.វ.ត.ក នឹង​ចែក​សាល​ក្រម​ទាំង​នេះ​ទៅ​ទូទាំង ២៤ ខេត្ត​ក្រុង ១៨៨ ស្រុក និង១៦២១ ឃុំ ក្រសួង​និង​ស្ថាប័ន​នានា​សាកលវិទ្យាល័យ​ វិទ្យាល័យ បណ្ណាល័យ អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី និង​សាធារណជន​ទូទៅ ​ ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ក្នុង​ការ​សិក្សា​ស្វែង​យល់​បន្ថែម​​អំពី​សំណុំ​រឿង​ក្តី​លេខ ​០០១ ប្រឆាំងនឹង កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច។ សាលក្រម​ទាំង​មូល​មាន​ចំនួន​​៥០០០ច្បាប់នោះ ក្នុងមួយច្បាប់ៗមានកម្រាស់ ៤៥០ទំព័រ ហើយ សាលក្រមសង្ខេបមានចំនួន១៧០០០ច្បាប់ ក្នុងមួយច្បាប់ៗមានកម្រាស់៣៦ទំព័រ។ សាលក្រមសង្ខេបនះត្រូវបានអានដោយឯកឧត្តម និល ណុន ប្រធាន​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលាដំបូង កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា កន្លងទៅនេះ បន្ទាប់ពីការជំនុំជម្រះក្តី ឌុច ដែលបានដំណើរការ ក្តីរយៈពេល៧៧ថ្ងៃ​ ចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៩។ លោក រាជ សម្បត្តិ បានមានប្រសាសន៍ថា “យើងធ្វើនេះគឺដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការដ៏ចាំបាច់នៃ សិស្សា​នុសិស្ស​និង​មន្រ្តី​រាជការ ដែល​បាន​ទូរស័ព្ទ​សំណូមពរ​ឲ្យ​សាលាក្តី​បោះពុម្ព​ឯកសារ​នេះ​ដើម្បី​ទុក​ ជា​ឯកសារ​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​និង​ជា​ប្រយោជន៍​នៃ​ការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់ពួកគេនៅពេលអនាគត”។ លោកបានបន្ថែមថា  “យើងចង់ឲ្យគាត់យល់ច្បាស់អំពីសារប្រយោជន៍ពិតប្រាកដនៃការវិនិច្ឆ័យទោស ឌុច និង​កុំ​គិត​តែ​ទៅ​លើ​ចំនួន​ឆ្នាំ​ដែល ឌុច ត្រូវទទួលទោស ប៉ុន្តែឲ្យគាត់គិតអំពីផលប្រយោជន៍យូរ អង្វែងនៃសាលក្រមនេះ។” ប្រទេស​ជា​ច្រើន​រួម​មាន សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក ជប៉ុន បារាំង អង់គ្លេស អូស្រ្តាលី និង​សហគមន៍​អឺរ៉ុប សុទ្ធ​​តែ​​បាន​សម្តែង​ការ​គាំទ្រ​សាលក្រម ឌុច ដែល​ប្រកាស​ដោយ​ឯកឧត្តម និល​​ ណុន ប្រធាន អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលា​ដំបូង​របស់ អ.វ.ត.ក កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ ទី២៦ ខែ​កក្កដា កន្លង​ទៅ។ “ការ​គាំទ្រ​នេះ​មាន​សារ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់ ពី​ព្រោះ​នេះ​ជា​ដំណាក់​កាល​ដែល​​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​តែ​ធ្វើ​ សមា​ហរណ​កម្ម​យ៉ាង​លឿន​ទៅ​ក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ។” លោក រាជ សម្បត្តិ បន្ថែម។ ​សៀវភៅ​នេះ​នឹង​ក្លាយ​ជា​ឯកសារ​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​ដ៏​មាន​តម្លៃ​សម្រាប់អ្នកច្បាប់ និស្សិតនិងសាស្រ្តាចារ្យ ផ្នែកច្បាប់​ ដើម្បី​បង្កើន​ការ​យល់​ដឹង​អំពី​ដំណើរ​ការ​នីតិ​វិធី​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ពិសេស​នេះ។ លោក​រាជ​​សម្បត្តិបានបញ្ជាក់ថា សៀវភៅនេះក៏ជាភ័ស្តុតាងនៃ​សមិទ្ធិ​ផល​របស់ អ.វ.ត.ក ​ដែល​កើត​មាន​ជា​លើក​ទី​១​នៅ​ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសកម្ពុជានិងនៅលើសកលលោក។ វាគឺជា​សាល​ក្រម​​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​សម្រាប់​ទុក​​ឲ្យ​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​រៀន​សូត្រ​អំពី​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ជា​ពិសេស​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​សៀវភៅ​សាល​ក្រម​នេះ​នឹង​ក្លាយ​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​យុវជនជំនាន់ក្រោយ​ដែលកើត​ក្រោយ​របបខ្មែរក្រហម សម្រាប់ទុកជាប្រភព​ឯក​សារ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​បន្ថែម​​ពី​លើ​ឯកសារ នានា​ដែល​មានស្រាប់ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃរបបខ្មែរក្រហម។​ លោក អ៊ឹង វ៉ាន់ធន ជានាយករោងពុម្ពអរិយធម៌ ដែលកំពុងតែមមាញឹកសម្រុក​បោះពុម្ព​សាល​ក្រម​ ​ឌុច ឲ្យ​ហើយ​ទាន់​ពេល​វេលា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក​សប្បាយ​រីក​រាយ​ដែល​បាន​ទទួល​បោះពុម្ព​សាល​ក្រម របស់ ឌុច។​ “​ក្នុង​នាម​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ម្នាក់ ខ្ញុំ​មាន​ទឹក​ចិត្ត​រីក​រាយ​ដែល​បាន​ចូល​​​​រួម​​ក្នុង​ដំណីរ​ការ​នេះ​។ រោង​ពុម្ព​របស់​ខ្ញុំ​បាន​ទទួល​ធ្វើ​កិច្ចការ​នេះ​ក្នុង​តម្លៃ​​ទាប ពី​ព្រោះ​ខ្ញុំ​យល់​ថា ការ​ចែក​ចាយ​ឯកសារ​នេះ​ដល់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មាន​សារ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់​។” លោក វ៉ាន់​ធន បន្ថែម។ ចាប់​ផ្តើម​ពី​សប្តាហ៍​ក្រោយ អ.វ.ត.ក នឹង​ធ្វើការ​ចែក​ចាយ​សៀវភៅ​នេះ​នៅ​តាម គោល​ដៅ​មួយ​ចំនួន​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ សាធារណជន​ដែល​ចង់​បាន​សៀវភៅនេះអាចទាក់ទងមកមន្រ្តីផ្នែកកិច្ចការសារធារណៈរបស់ អ.វ.ត.ក លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ តាមទូរស័ព្ទលេខ ០១២ ៤៨៨ ០៩៤ ឬលោក ជិន ហែមវិចិត្រ តាមទូរស័ព្ទលេខ ០១២ ៦៩៦ ២២០ ឬ​ផ្ញើរ​សារ​អេឡិច​ត្រូនិក​មក pas@eccc.gov.kh។​ជាង​​នេះ​ទៅ​ទៀត សាធារណជន​ក៏​អាច​ទាញ​យក​ឯកសារ​នេះ​ពី​គេហ​ទំព័រ​របស់ អ.វ.ត.ក http:///www.eccc.gov.kh នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​កម្រង​ឯកសារ​តុលាការ ៕

អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​បដិសេធ​ច្រាន​ចោល​បណ្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​ប្រឆាំង​ទៅ​នឹង​ការ​បន្ត​ថេរ​វេលា​ឃុំ​ខ្លួន​បណ្តោះ​អាសន្ន ដែល​​ប្តឹង​ដោយ អៀង សារី  ខៀវ សំផន  និង អៀង ធីរិទ្ធ

នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​សម្រេច​ទាំង​បី ដែល​បាន​អនុលោម​​ នាថ្ងៃទី ៣០ ខែ មេសា ឆ្នាំ២០១០  អង្គបុរេជំនុំជម្រះ នៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក)  បានបដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងទៅនឹងការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន ដែលបានប្តឹងដោយជនត្រូវចោទ  អៀង សារី  ខៀវ សំផន  និង អៀង ធីរិទ្ធ។ អៀង សារី :​  អៀង សារី  ដែលមានតួនាទីជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ  ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទប្រល័យពូជសសន៍    ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និងឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម   មនុស្សឃាដ  ការធ្វើទារុណកម្មនិងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើសាសនា ក្រោមក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៥៦ (សំណុំរឿងនេះកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការស៊ើបអង្កេត)។​  គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី ១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ និងបានដាក់ឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន ដំបូងគឺមានរយៈពេល១ ឆ្នាំ។  រយៈពេលនៃការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ ត្រូវបានបន្លាយពេល២ដងរួចមកហើយ ដោយចេញដីកាពីសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត ដែលបានប្រកាសម្តងកាលពីថ្ងៃ ទី១០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ២០០៨ និងម្តងទៀតកាលពីថ្ងៃ ទី១០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ២០០៩។  នៅក្នុងសាលដីកាសម្រេច បដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងទៅនឹង ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នអង្គបុរេជំនុំជម្រះ បានយល់ឃើញថា ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននៅតែជាវិធានការដ៏ចាំបាច់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជនត្រូវចោទកុំឲ្យគេចខ្លួន។ លើសពីនេះទៅទៀត  អង្គបុរេជំនុំជម្រះគិតថា ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ​  គឺចាំបាច់ដើម្បីការពារសន្តិសុខជូនជនត្រូវចោទ  ព្រមទាំងដើម្បីរក្សាសន្តិសុខសាធារណៈ។ ការបដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍នេះ មានន័យថា ជនត្រូវចោទ អៀង សារី  ប្រហែលនឹងអាចបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន រហូតដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១០  លើកលែងតែ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតចេញដីកាដំណោះស្រាយមួយ មុនកាលបរិច្ឆេទខាងលើនេះ។  សេចក្តីសង្ខេបនៃសាលដីកាសម្រេចនេះ ត្រូវបានអានដោយប្រធានអង្គបុរេជំនុំជម្រះ ឯកឧត្តម ប្រាក់   គឹមសានក្នុងកំឡុងពេលសវនាការសាធារណៈនាថ្ងៃនេះ។  សាលដីកាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ នឹងដាក់បង្ហាញតាមរយៈ http:///www.eccc.gov.kh/english/court_doc.list.aspx?courtDcoCat=ptc_docs    ខៀវ សំផន:  ខៀវ សំផន  ដែលមានតូនាទីជាប្រមុខរដ្ឋក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទប្រល័យពូជសសន៍    ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និងឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម   មនុស្សឃាដ  ការធ្វើទារុណកម្មនិងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើសាសនា ក្រោមក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៥៦ (សំណុំរឿងនេះកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការស៊ើបអង្កេត)។  គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងបានដាក់ឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន កាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ដំបូងគឺមានរយៈពេល១ ឆ្នាំ។  រយៈពេលនៃការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ ត្រូវបានបន្លាយពេល២ដងរួចមកហើយដោយចេញដីកាពីសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត ដែលបានប្រកាសម្តងកាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ២០០៨ និង ម្តងទៀតកាលពីថ្ងៃ ទី១៨ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ២០០៩។  ការបដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍នេះ មានន័យថា ជនត្រូវចោទ ខៀវ សំផន  ប្រហែលនឹងអាចបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន រហូតដល់ថ្ងៃទី ១៩ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១០  លើកលែងតែ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតចេញដីកាដំណោះស្រាយមួយ  មុនកាលបរិច្ឆេទខាងលើនេះ។  នៅក្នុងសាលដីកាសម្រេចបដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍នេះ អង្គបុរេជំនុំជម្រះ បានយល់ឃើញថា ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ​  គឺចាំបាច់ដើម្បីការពារសុន្តិសុខជូនជនត្រូវចោទ  ព្រមទាំងដើម្បីរក្សាសុន្តិសុខសាធារណៈ។សេចក្តីសង្ខេបនៃសាលដីកាសម្រេចនេះ ត្រូវបានអានដោយប្រធានអង្គបុរេជំនុំជម្រះ  ឯកឧត្តម ប្រាក់ គឹមសានក្នុងកំឡុងពេលសវនាការសាធារណៈនាថ្ងៃនេះ។  សាលដីកាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ នឹងដាក់បង្ហាញតាមរយៈ  http:///www.eccc.gov.kh/english/court_doc.list.aspx?courtDcoCat=ptc_docs   អៀង ធីរិទ្ធ:  អៀង ធីរិទ្ធ  ដែលមានតូនាទីជារដ្ឋមន្រី្តក្រសួងសង្គមកិច្ច ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ  ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទប្រល័យពូជសសន៍    ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និងឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម   មនុស្សឃាដ  ការធ្វើទារុណកម្ម និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើសាសនា ក្រោមក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៥៦ (សំណុំរឿងនេះកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការស៊ើបអង្កេត)។  គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី ១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ និងបានដាក់ឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន ដំបូងគឺមានរយៈពេល១ ឆ្នាំ។  រយៈពេលនៃការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ ត្រូវបានបន្លាយពេល២ដងរួចមកហើយ ដោយចេញដីកាពីសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត ដែលបានប្រកាសម្តង កាលពីថ្ងៃ ទី១០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ២០០៨ និងម្តងទៀតកាលពីថ្ងៃ ទី១០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​ ២០០៩។  ការបដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍នេះ មានន័យថា ជនត្រូវចោទ អៀង ធីរិទ្ធ  ប្រហែលនឹងអាចបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន រហូតដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១០  លើកលែងតែ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត ចេញដីកាដំណោះស្រាយមួយ មុនកាលបរិច្ឆេទខាងលើនេះ។  នៅក្នុងសាលដីកាសម្រេច បដិសេធច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងទៅនឹង ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នអង្គបុរេជំនុំជម្រះ បានយល់ឃើញថា ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន នៅតែជាវិធានការដ៏ចាំបាច់ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឲ្យជនត្រូវចោទ គាបសង្កត់សាក្សី  ឬបំផ្លាញភស្តុតាងចោល។  លើសពីនេះទៅទៀត  អង្គបុរេជំនុំជម្រះគិតថា ការបន្តថេរវេលាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះ​ គឺចាំបាច់ដើម្បីទប់ស្កាត់ជនត្រូវចោទកុំឲ្យគេចខ្លួន  និងដើម្បីរក្សាសុន្តិសុខសាធារណៈ។  សេចក្តីសង្ខេបនៃសាលដីកាសម្រេចនេះ ត្រូវបានអានដោយប្រធានអង្គបុរេជំនុំជម្រះ  ឯកឧត្តម ប្រាក់ គឹមសានក្នុងកំឡុងពេលសវនាការសាធារណៈនាថ្ងៃនេះ។  សាលដីកាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ នឹងដាក់បង្ហាញតាមរយៈ  http:///www.eccc.gov.kh/english/court_doc.list.aspx?courtDcoCat=ptc_docs    អានុភាពនៃដីកាដំណោះស្រាយប្រសិនបើសហចៅក្រមស៊ើបអង្គេត ចេញដីកាដំណោះស្រាយមួយ មុនកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នខាងលើ  នោះការចេញដីកានេះ នឹងនាំមកនូវការបញ្ចប់នៃថេរវេលាឃុំខ្លួននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។   ប្រសិនបើ ដីកាដំណោះស្រាយបូកបញ្ជូលដីកាបញ្ជូនរឿងទៅជំនុំជម្រះលើជនត្រូវចោទ និងសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត ពិចារណាឃើញថា ល័ក្ខខ័ណ្ឌសម្រាប់ដីកាបង្គាប់ឲ្យឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន នៅក្នុងវិធានផ្ទៃក្នុងទី៦៣ របស់ អ.វ.ត.ក នៅតែមានប្រសិទ្ធិភាព      សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត អាចចេញដីកាឲ្យជនត្រូវចោទជាប់ឃុំបណ្តោះអាសន្ន​ រហូតដល់  ជនត្រូវចោទ ត្រូវបាននាំមកជំនុំជម្រះដោយអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង។  ក្នុងករណីនេះ   ប្រសិនបើជនត្រូវចោទ មិនត្រូវនាំមកជំនុំជម្រះដោយអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ក្នុងរយៈ៤ខែនោះទេ ដោយគិតចាប់ពីពេលកំណត់ចេញដីកាដំណោះស្រាយ    ​​​ នោះការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននឹងអស់ប្រសិទ្ធិភាព។

សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ចាប់​ផ្តើម​ចែក​សៀវភៅ​សាលក្រម ឌុច

នៅ​ទី​បំផុត សៀវភៅ​ស្តី​អំពី​សាលក្រម ឌុច ត្រូវ​បាន​ចែក​ដល់​ដៃ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​ជា​អ្នក​រស់​រាន​មាន ជីវិត​ពី​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​។ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិ​សាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា (អ.វ.ត.ក) បាន​ចែក​សៀវភៅ សាលក្រម ឌុច ជា​លើក​ដំបូង កាល​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី១២ ខែសីហា នេះ នៅ​ទី​តាំង​ចំនួន​បួន គឺ​នៅ សាលា​សង្កាត់​ព្រៃ​ស​និង​សង្កាត់​ជើង​ឯក មជ្ឈមណ្ឌល​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ជើង​ឯក និង​សារ​មន្ទីរ ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ទួល​ស្លែង និង​ប្រជាជន​ជាង​៥០​នាក់ ដោយ​ឡែក​៣​នាក់​គឺ​ជា​អ្នក​ដែល រស់​រាន​មាន​ជីវិត​ពី​មន្ទីរ ស-២១។ ការ​ចែក​នៅ​ទី​តាំង​ទាំង​៤​ខាង​លើ​នេះ​គឺ​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​ការ​ចែក​ចាយ​សៀវភៅ​នេះ​ទូទាំង​ប្រទេស ដោយ​សារ​ទីតាំង​នេះ​គឺ​ជា​ទីតាំង​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​ក្នុង​នោះ មន្ទីរ​សន្តិសុខ​ស-២៤ នៅ​ព្រៃ​ស​ ទី​ដែល​អ្នក​ទោស​រាប់​រយ​នាក់​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ធ្វើ​ស្រែ​និង​ចិញ្ចឹម​សត្វ​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម និង​មន្ទីរ​ស-២១ ឬ​គុក​ទួល​ស្លែង ដែល​ដាក់​ឃុំ​ឃាំង ធ្វើ​ទារុណ​កម្ម​យក​ចម្លើយ​សារ​ភាព និង​សម្លាប់​ ជន​រង​គ្រោះ​មិន​តិច​ជាង​១២.០០០​នាក់ ​គឺ​ជា​មន្ទីរ​ពីរ​ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់ ឌុច ក្នុង​អំឡុង របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ។  វាល​ពិឃាត​ជើង​ឯក​ដែល​មាន​រណ្តៅ​សាក​សព​រួម​ប្រមាណ​១៣០​រណ្តៅ គឺជា​ទី​ដែល​អ្នក​ទោស​នៅ​ទួល​ស្លែង​ត្រូវ​នាំ​យក​មក​សម្លាប់​។  ទី​នេះ​ហើយ​ដែល​ជា​វាល​ពិឃាត​និង​ដែល​ត្រូវ​បាន​ស្គាល់​ពាស​ពេញ​ពិភព​លោក។នៅឯសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង លោកអ៊ំ វ៉ាន់ ណាត លោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី និងលោកអ៊ំ ប៊ូ ម៉េង ដែល​ជា​អ្នក​រស់​រាន​មាន​ជីវិតពីមន្ទីរ ស-២១ បានទទួលសៀវភៅសាលក្រមផ្តល់ដោយ​ អ្នក​​នាំ​ពាក្យ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​បី​រូប គឺ​លោក រាជ សម្បត្តិ លោក ឡាស អូលសិន និងលោក ឌឹមសុវណ្ណារុំ។ លោក​អ៊ំ​ទាំង​បី​រូប​បាន​លើក​សៀវភៅ​សាលក្រម​ឡើង​លើ​​ដើម្បី​​បង្ហាញ​​និង​ឧទ្ទិស​ដល់ វិញ្ញាណ​ក្ខណ្ឌ​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ដែល​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត​នៅ​មន្ទីរ ស-២១ ថា​អ្នក​ដែល​នៅ​រស់​បាន​យក មេ​ដឹក​នាំ​នៃ​មន្ទីរ ស-២១ មក​ដាក់​ទោស​តាម​ច្បាប់​រួច​ហើយ ដូច្នេះ​សូម​ឲ្យ​វិញ្ញាណ​ក្ខ័ន្ធ​អ្នក​ទាំង​អស់​បាន ស្ងប់​និង​ទៅ​ចាប់​ជាតិ​ថ្មី​។លោកអ៊ំ វ៉ាន់ ណាត កាន់សៀវភៅសាលក្រមក្នុងដៃ បានមានប្រសាសន៍ថា “នេះ​ជា​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​រង់​ចាំ អស់​រយៈ​ពេល​ជាង​៣០ឆ្នាំ។ នេះ​ជា​តំណាង​យុត្តិ​ធម៌​សម្រាប់​ខ្ញុំ ដែល​ជួយ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ធូរ​ស្រាល​ក្នុង​អារម្មណ៍ មួយ​ផ្នែក​ធំ ឲ្យ​ខ្ញុំ​ឈប់​គិត​អំពី​បញ្ហា​តុលាការ​នេះ​ត​ទៅ​ទៀត​។ ខ្ញុំ​អស់​ចិត្ត​ហើយ​។ អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ពេញ​ចិត្ត បំផុត​គឺ ឌុច ត្រូវ​ជាប់​គុក​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​ដែល​មិន​អាច កែ​ប្រែ​បាន​។” ខណៈ​ដែល​លើក​សៀវភៅ សាលក្រម​ឡើង​លើ លោក​អ៊ំបាន​ឧទ្ទិស​ខ្លាំង​ៗ​ថា​ “ខ្ញុំ​សូម​លើក​សាលក្រម​នេះ​បង្ហាញ​ជូន​វិញ្ញាណ​ក្ខន្ធ​ជន​រង​គ្រោះ​ដែល​បាត់​បង់​ជីវិត​នៅ​ទី​នេះ សូម​ឲ្យទទួល​យក​នូវ​សាលក្រម​និង​លទ្ធផល​ និង​សូម​ឲ្យ​យល់​ថា​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​បាប​បង​ប្អូន​ទាំង​អស់​ត្រូវ​ជាប់​គុក ៣៥​ឆ្នាំ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត”។ តាមរយៈការបោះពុម្ពសាលក្រមនេះបានបង្វែរការគិតរបស់សាធារណជនចេញពីរឿងទោសទណ្ឌរបស់ពិរុទ្ធជន ឌុច មកគិតគូរអំពីតម្លៃនៃសាលក្រមមួយដែលមានលក្ខណៈសមធម៌ ហើយដែលត្រូវ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា​សាលក្រម​គំរូ​ពី​សហ​គមន៍​ជាតិ​និង​អន្តរ​ជាតិ។អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺលោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី និង លោកអ៊ំ ប៊ូ ម៉េង ដែល​កាល​ពី​ពេល​ប្រកាស សាលក្រម​ភ្លាម​ៗ​ បាន​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​សាលក្រម​ដោយ​សារ​ចំនួន​ទោស​នេះ​តិច​ពេក​ បែរ​ជា​មក​ទទួល​ស្គាល់​សាល​ក្រម​នេះ​វិញ​ក្នុង​ខណៈ​ដែល​បាន​ទទួល​សៀវភៅសាលក្រម ព្រមទាំងកោតសរសើរអំពីការងារនិងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម។ លោកអ៊ំ ជុំ ម៉ី ជម្រាប​​មន្រ្តី​សាលា​ក្តី​ថា លោក​អ៊ំនឹង​បន្ត​ពន្យល់​អំពី​ខ្លឹមសារ​ទាំង​ស្រុង​នៃ​សាលក្រម​ដល់​សមាជិក​នៃ​ សមាគម​ក្សេម​ក្សាន្ត ព្រម​ទាំង​ពន្យល់​ដល់​ទស្សនិក​ជន​ដែល​មក​ទស្សនា​សារ​មន្ទីរ​គុក​ទួលស្លែង រាប់​រយ​នាក់​ជា​រៀងរាល់​សប្តាហ៍​ ដែល​រៀប​ចំ​ឡើង​ដោយ​ផ្នែក​កិច្ចការ សាធារណៈ​នៃ អ.វ.ត.ក។ លោក​អ៊ំ ជុំ ម៉ី បាន​អះ​អាង​ថា​ លោក​អ៊ំ​នឹង​បន្ត​ចូល​រួម​ចំណែក​ក្នុង​សំណុំ​រឿង ០០២ បន្ត​ទៀត។លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ ដែលជាអ្នកនាំពាក្យសាលាក្តីខ្មែរក្រហម រស់នៅជាប់នឹងរបបសារមន្ទីរ ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ទួលស្លែង និងដែលបានដឹងឮតាមរយៈសមាជិកគ្រួសារនិងអ្នកជិតខាងថា ព្រលឹង​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​ដែល​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​គុក​ទួលស្លែង​តែង​នៅ​វិល​វល់នៅទីនេះនៅឡើយ បានមាន ប្រសាសន៍ថា ឥឡូវនេះតុលាការបានរកយុត្តិធម៌ជូនពួកគាត់ហើយ។ក្នុងចំណោមប្រជាជនជាង៥០នាក់ ក្នុងនោះពីរភាគបីជាស្រ្តី ដែលម្នាក់ៗបានទទួលសាលក្រមសង្ខេប ចំនួន១ក្បាល បានសម្តែងក្តីសប្បាយរីករាយនិងសម្តែងអំណរគុណចំពោះសាលាក្តីខ្មែរក្រហមដែល បាន​បោះ​ពុម្ព​និង​ចែក​ចាយ​សៀវភៅ​សាលក្រម​នេះ​ដល់ពួកគាត់។ អ្នកមីង គឹម នាង អាយុ៥៩ឆ្នាំ មានមុខរបរដេរសម្លៀកបំពាក់លក់ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ “ខ្ញុំ​រីក​រាយ​នឹង​ទទួល​បាន​សាលក្រមនេះ។ ខ្ញុំនឹងអាន សាលក្រមនេះឲ្យម្តាយរបស់ខ្ញុំស្តាប់ដែរ ពី​ព្រោះ​ឪពុក​របស់​ខ្ញុំ​ស្លាប់​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម ហើយខ្ញុំនិង ម្តាយខ្ញុំសុទ្ធតែចង់ដឹងចង់ឮនិងបានតាមដានអំពីដំណើរការរបស់តុលាការខ្មែរក្រហម។” លោកស្រី រស់ សុភារ៉ាវី នាយករងនៃមជ្ឈមណ្ឌលប្រល័យពូជសាសន៍ជើងឯក និងលោក កេ សុប៉ុណ្ណាកា ប្រធានការិយាល័យសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង បានសម្តែង ក្តី​រីករាយ​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​សៀវភៅ​សាលក្រម​នេះសម្រាប់តម្កល់នៅសារមន្ទីររបស់លោកនិង លោកស្រី។ លោកស្រី សុភារ៉ាវី បានលើកឡើងថា សៀវភៅសាលក្រមនេះគឺជាផ្នែកបង្រ្គប់ទៅលើ ភ័ស្តុតាងដែលមានស្រាប់នៅវាលពិឃាតជើងឯក ពោលគឺ មានស្លាកស្នាមរណ្តៅសាកសពរួម មានលលាដ៍ក្បាលជនរងគ្រោះ និងមានសៀវភៅសាលក្រម។ លោកស្រីបន្ថែមថា “នេះគឺជាការពិត ដែលមិនអាចប្រកែកបានចំពោះអ្វីដែលបានកើតឡើងក្នុងរបបខ្មែរក្រហម”។ ទាំងលោក ប៉ុណ្ណាកា និងលោកស្រី សុភារ៉ាវី នឹងប្រើប្រាស់សៀវភៅនេះដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ និង តម្កល់ទុកក្នុងបណ្ណាល័យដើម្បីជាប្រយោជន៍នៃអ្នកស្រាវជ្រាវ។ក្រៅពីប្រជាជនសាមញ្ញ សាលាឃុំនីមួយៗបានទទួលសៀវភៅសាលក្រមពេញលេញចំនួន៥ក្បាល និង​សាលក្រម​សង្ខេប​ចំនួន​១០​ក្បាល សម្រាប់តម្កល់នៅទីស្នាក់ការសង្កាត់ដើម្បីប្រើប្រាស់ជា ប្រយោជន៍រួម។ លោកមេឃុំព្រៃស ខាត់ សុខៃ សន្យាថារូបលោកនិងសហការីរបស់លោក នឹងអានសាលក្រមនេះ បន្ទាប់​មក​នឹង​ពន្យល់​ជូន​ប្រជា​ជន​នៅ​ក្នុង​សង្កាត់​ឲ្យ​បាន​យល់​ដឹងថា ឥឡូវនេះ ឌុច ត្រូវបានកាត់ទោស ហើយសាលក្រមប្រឆាំងនឹងគាត់ត្រូវបានប្រកាសនិង​បោះ​ពុម្ព​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ជា​ សាធារណៈ​។ លោក បន្ថែមថា “បន្ទាប់ពីទទួលបានឯកសារនេះ ប្រជាជននឹងយល់ច្បាស់ជាងមុនអំពី មូល​ហេតុ​ដែល​តុលាការ​កាត់ទោស ឌុច ឲ្យជាប់គុករយៈពេល ៣៥ឆ្នាំ ហើយវានឹងសម្រាលកំហឹង របស់​គាត់​ដែល​មាន​ពី​មុន​មក​ចំពោះ​សាលក្រម​របស់ ឌុច។”សាលាក្តីនឹងចាប់ផ្តើមចែកសៀវភៅសាលក្រមនេះនោតាមបណ្តាខេត្តក្រុង ស្រុកខណ្ឌ និង​ជា​ពិសេស ឃុំ​ទាំង​១៦២១​ ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ត​ទៅ។ ជាមួយគ្នានេះ ដោយយោងលើសំណើសុំដ៏ច្រើនលើសលុបរបស់ សាធារណជន សាលា​ក្តី​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​បោះ​ពុម្ព​បន្ថែមនូវសាលក្រមទាំងស្រុងចំនួន ៥០០០ ក្បាលទៀត សរុបចំនួន ១០.០០០ក្បាល ដូច្នេះការបោះពុម្ពនេះមានចំនួន សាលក្រមសរុប ១០.០០០ក្បាល និងសាលក្រមសង្ខេប ១៧.០០០ក្បាល។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួននេះ ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​អាចឆ្លើយតបបានទាំងស្រុងនៅឡើយដែរ ក៏ប៉ុន្តែសាលាក្តីនឹងព្យាយាមទៅតាមលទ្ធភាព ដើម្បី​បំពេញ​ទៅ​តាម​តម្រូវ​ការ​របស់​សាធារណជនក្នុងការចង់អានឯកសារសាលក្រមនេះ ។សាធារណជនដែលចង់បានសៀវភៅនេះ សូមទាក់ទងមកលោក ចិន ហែមវិចិត្រ តាមទូរស័ព្ទលេខ ០១២៦៩៦ ២២០ ឬផ្ញើរសារអេឡិចត្រូនិកមកតាមអាស័យដ្ឋាន pas@eccc.gov.kh៕  

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សហព្រះរាជអាជ្ញា

ថ្ងៃនេះ សហព្រះរាជអាជ្ញា បានដាក់ដីកាសន្និដ្ឋានស្ថាពររបស់ខ្លួន នៅក្នុងសំណុំរឿងលេខ០០២ ទៅ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត អនុលោម​តាម​វិធាន ៦៦.៥ នៃវិធានផ្ទៃក្នុងសម្រាប់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក) នៅ​ពេល​សហ​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ពិចារណា​ឃើញ​ថា​ កិច្ច​ស៊ើប​សួរ​ត្រូវ​បានបញ្ចប់ សហព្រះរាជអាជ្ញា តម្រូវ​ឲ្យ​ធ្វើ​ដីកា​សន្និដ្ឋាន​ស្ថាពរ​មួយ​ជា​លាយ​ល័ក្ខ​អក្សរ និងមានសំអាងហេតុក្នុងថិរវេលា៤៥ (សែសិបប្រាំ) ថ្ងៃ គិត​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទទួល​បាន​សំណុំ​រឿង​ពី​សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​។ ដើម្បី​ពន្លឿនដល់ដំណើរការច្បាប់ សហព្រះរាជអាជ្ញា បាន​ដាក់​ដី​កា​សន្និដ្ឋាន​ស្ថាពរ​របស់​ខ្លួន ឲ្យ​បាន​ឆាប់​បន្តិច​មុន​កាល​កំណត់ តាមអាណត្តិដូចមានចែងនៅក្នុងវិធានផ្ទៃក្នុង។នៅក្នុងដីកាសន្និដ្ឋាននេះ សហព្រះរាជអាជ្ញាស្នើថា គេត្រូវធ្វើការចោទប្រកាន់ និងត្រូវបញ្ជូនជនត្រូវចោទ៖ នួន ជា អៀង សារី ខៀវ សំផន និង អៀង ធីរិទ្ធ ទៅធ្វើការកាត់សេចក្ដីចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ អំពើ​បំពារ​បំពាន​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ទៅ​លើ​អនុ​សញ្ញា​ទីក្រុង​ហ្សឺណែវ និងការរំលោភទៅលើក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៥៦ ។ សហ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ជឿ​ជាក់​ថា ភស្តុតាង​ដែល​ប្រមូល​បាន​នៅ​ក្នុង​ការ​ស៊ើប​សួរ បានបង្ហាញថា ជន​ត្រូវ​ចោទ​ទាំង​នេះ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​បទ​ឧក្រិដ្ឋនានា តាមរយៈសហកម្មឧក្រិដ្ឋកម្មរួមមួយ ដែល​មាន​គោល​បំណង​ដាក់​ឲ្យ​ប្រតិបត្តិ​នូវ​បដិវត្ត​នយោបាយ​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និងដើម្បីធ្វើការកម្ទេចជាប្រព័ន្ធនូវពួកប្រឆាំងណាក៏ដោយ ដែល​ជំទាស់​ទៅ​នឹង​ការ​កាន់​អំណាច​របស់​បក្ស​កុម្មុយនីស​កម្ពុជា។ តាមរយៈសហកម្មឧក្រិដ្ឋកម្មរួមនេះ ជនត្រូវចោទទាំងនេះ បានធ្វើឲ្យប្រជាជនកម្ពុជាក្លាយទៅជាទាសករ បាន​ដក​ហូតនូវសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋាននានារបស់ប្រជាជន ព្រម​ទាំង​បាន​ធ្វើការ​សម្រប​សម្រួល​នូវ​ការ​សម្លាប់​រង្គាល​ទៅ​លើ​បុគ្គល​នានា ដែលជនត្រូវចោទទាំងនេះ និងពួកមេដឹកនាំបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាដទៃទៀត យល់​ឃើញ​ថា​ជា​ខ្មាំង​ពិត​ប្រាកដ ឬ​ជា​ខ្មាំង​សក្ដា​នុពល​នៃ​បក្ស​កុម្មុយនីស​កម្ពុជា។  ឯកសារដាក់ជូននូវសេចក្តីសង្ខេបមួយដ៏ទូលំទូលាយ (ចំនួន៩៣១ទំព័រ) អំពីអង្គហេតុពាក់ព័ន្ធ ដែល​គាំទ្រ​ចំពោះ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទាំង​ឡាយ​របស់​សហ​​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ ដែល​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ជា​បទ​ចោទ​ស្រប​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ដោយ​ទាំង​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​នានា​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ផង និង​ទាំង​លក្ខណៈ​នៃ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​អំពី​ការ​ចូល​រួម​របស់​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ទាំង​នេះ​នៅ​ក្នុង​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ទាំង​នោះ​ផង​។ ​បទ​ចោទ​ដែល​បានលើកឡើងជាអនុសាសន៍របស់សហព្រះរាជអាជ្ញា ត្រូវបានគាំទ្រដោយឯកសារភស្តុតាងចំនួនជាង២៨០០ឯកសារ ដែលរួមមានកំណត់ហេតុនៃចម្លើយសាក្សី ជនត្រូវចោទ និងអ្នកជំនាញនានា ព្រម​ទាំង​ឯកសារ​នានា​ពី​សម័យ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ និងបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា។ ឯកសារជាច្រើនក្នុងចំណោមឯកសារទាំងនេះ ត្រូវ​បាន​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា​ធ្វើជាបណ្ណសារ និងជាសៀវភៅកាតាឡុក។ ពាក្យសុំរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី និង​ពាក្យ​បណ្តឹង​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​នានា ក៏ត្រូវបានពឹងផ្អែកធ្វើជាមូលដ្ឋាននៅក្នុងដីកាសន្និដ្ឋាននេះដែរ។សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត បានបំបែកសំណុំរឿងប្រឆាំងនឹង កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៧ តាម​រយៈ​ការ​សម្រេច​បំបែក​កិច្ច​ស៊ើប​សួរ លើ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​គាត់​ចំពោះ​ “អង្គ​ហេតុ​នានា​ដែល​បាន​ប្រពឹត្ត​ឡើង​ក្នុង​ក្រប​ខ័ណ្ឌ ស-២១” (សំណុំ​រឿង​លេខ ០០១) ។ ដូច​ដែល ឌុច នៅតែត្រូវបានចោទប្រកាន់នៅក្នុងសំណុំរឿង០០២ សហ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា បាន​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​ធ្វើការ​លើក​លែង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ប្រឆាំង​នឹង​រូប​គាត់​។ សហព្រះរាជអាជ្ញា យល់ឃើញថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ប្រឆាំង​នឹងរូបគាត់អំពីឧក្រិដ្ឋកម្មនានា ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ក្រប​ខ័ណ្ឌ​មន្ទីរ​សន្តិសុខ​ស-២១នោះ វា​មិន​មែន​ជា​ផល​ប្រយោជន៍ដល់យុត្តិធម៌ទេ។ ក្នុងការធ្វើសំណើសុំនេះ សហ​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​បាន​គិត​គូរ​យក​ចិត្ត​ដាក់​យ៉ាង​ពេញ​លេញ​ទៅ​លើ​ប្រការ​ដែល​ថា ដំណើរការដ៏វែងនៃនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវបានធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានរួចហើយប្រឆាំងនឹង ឌុច នៅ​ក្នុង​ការ​កាត់​ឲ្យ​គាត់​ជាប់​ទោស​ក្នុង​ពេលថ្មីៗនេះនៅក្នុងសំណុំរឿងលេខ ០០១។ សហព្រះរាជអាជ្ញាជឿថាការដក ឌុច ចេញពីក្នុងសំណុំរឿងលេខ០០២ មុខ​ជា​នឹង​ជួយ​នៅ​ក្នុង​​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​ប្រាកដ​ប្រជា​ដល់​ការ​សវនាការ​ដ៏​ត្រឹម​ត្រូវ​និង​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​របស់ នួន ជា អៀង សារី ខៀវ សំផន អៀង ធីរិទ្ធ ដែល​ការ​ទទួល​​ខុស​ត្រូវ​ខាង​ព្រហ្មទណ្ឌ​របស់​ពួក​គេ​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ទាំងនោះ ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងសម័យកាលនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នៅ​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​ធ្វើការ​កាត់​សេចក្តី​នៅ​ឡើយ។ ដោយទទួលស្គាល់អំពីសារសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃសំណុំរឿងនេះ និងអំពីតម្រូវការដើម្បីធានាឲ្យប្រាកដថា សាធារណជន បាន​ជ្រាប​ត្រឹម​ត្រូវ​អំពី​កិច្ច​ដំណើរការនីតិវិធីដែលកំពុងតែបន្ត នៅចំពោះមុខ អ.វ.ត.ក សហព្រះរាជអាជ្ញា នឹង​ផ្តល់​ជូន​ដល់​សាធារណ​ជន​ក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ នូវ​សេចក្តី​សង្ខេបអំពីគោលបំណងនៃដីកាសន្និដ្ឋានស្ថាពររបស់ខ្លួន ស្របតាមវិធាន៥៤ នៃ​វិធានផ្ទៃក្នុង៕

ពិធីចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងបង្កើតសាលាក្តី “ឌីជីថល” (Virtual Tribunal)

នៅ​ថ្ងៃ​នេះ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសា​មញ្ញ​ក្នុង​តុលា​ការ​កម្ពុជា​(អ.វ.ត.ក) បាន​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ជា​មួយ​វិទ្យា​ស្ថាន ហ៊ូវឺ (Hoover Institution) នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ស្តែន​ហ្វត (Stanford University) និង​មជ្ឈ​មណ្ឌល​សិក្សា​អំពី​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​សង្រ្គាម​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​កាលីហ្វ័រនី ប៊័រឃ្លី (University of California, Berkeley) ដើម្បី​បង្កើត គម្រោង​មរតក​សាលាក្តី​ឌីជីថល នៃ​អវតក (ECCC Virtual Tribunal Legacy Project)។ សា​ធា​រណៈ​ជន​ទូ​ទៅ​នឹង​អាច​ប្រើ​ប្រាស់​សាលាក្តី​ឌីជីថល​អ.វ.ត.ក​នេះ​បាន ទាំង​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដំណើរ​ការ​របស់ តុលាការ​និង​ពេល​បញ្ចប់​តុលាការ​។ សាលាក្តី​ឌីជីថល​នៃ​អ.វ.ត.ក នឹង​បង្កើត​ឡើង​នៅ​តាម​សាលា​រៀន​នា​នា បណ្តា​សាកល​វិទ្យាល័យ  មហា​វិទ្យាល័យ​ច្បាប់  និង​នៅ​តាម​កន្លែង​ដ​ទៃ​ទៀត ក្នុង​គោល​បំណង​ដើម្បី​ផ្តល់​ភាព​ងាយ​ស្រួល​ដល់​ប្រជា​ជន​នៅ ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​អាច​ចូល​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​បាន​។

មន្ត្រី​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ជួប​ជា​មួយ​អតីត​ខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​ខេត្ត​ប៉ៃលិន

ព្រះ​សង្ឃ ដូន​ជី​តា​ជី មន្ត្រី​ស៊ីវិល កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ និង​ប្រជាជន​ក្នុង​ខេត្ត​ប៉ៃលិន សរុប​ប្រមាណ ជាង​៣០០នាក់ បាន​មក​ជួប​ជុំ​គ្នា​ក្នុង​កម្ម​វិធី​វេទិកា​សាធារណៈ​មួយ​ដែលរៀបចំដោយអង្គជំនុំជម្រះ វិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក.) នៅខេត្តប៉ៃលិន នៅព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញានេះ។ ការរៀបចំវេទិកានេះឡើងគឺដើម្បីបង្កើតឧិកាសសន្ទនាគ្នារវាងមន្ត្រីនៃ អ.វ.ត.ក. ជាមួយនិងអតីត កម្មាភិបាល​និង​យុទ្ធជន​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីដំណើរការរបស់ អ.វ.ត.ក. ដល់​សហ​គមន៍​មួយ​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​ជា​អតីត​កម្មាភិបាល​និង​យុទ្ធជន​ខ្មែរ​ក្រហម ក៏​ដូច​ជា​ដើម្បី​ផ្តល់​ឧិកាស ឲ្យពួកគាត់បានលើកឡើងអំពីចម្ងល់ និង​សម្តែង​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​គាត់ ជុំ​វិញ​ដំណើរ​ការ​កាត់​ទោស​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម។ វេទិកានេះប្រព្រឹត្តទៅដោយមានការអញ្ជើញចូលរួមជាកិត្តិយសរបស់លោក ម៉ី មាក់ អភិបាលរងខេត្ត ប៉ៃលិន និង​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពីមន្ត្រីនៃ អ.វ.ត.ក. មានលោក អេនឌ្រូ ខេលី សហព្រះរាជអាជ្ញាអន្តរជាតិ លោក រីឆាដ រ៉ចចឺ ប្រធាន​ផ្នែក​គាំពារ​មេធាវី​ជន​ជាប់​ចោទ លោក រាជ សម្បត្តិ​ ប្រធាន​ផ្នែក​កិច្ចការ សាធារណៈ និងលោក ឡាស អូលសិន មន្ត្រី​សម្រប​សម្រួល​ផ្នែក​ច្បាប់​នៃ​ផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈ។នេះជាវេទិកាសាធារណៈទី១ក្នុងរយៈពេលបីខែចុងក្រោយនេះ ដែលរៀបចំដោយ អ.វ.ត.ក. នៅក្នុង អតីត​តំបន់​ចុង​ក្រោយ​មួយ​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម ដែលបានធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦។ មានប្រសាសន៍បើកវេទិកា លោក ម៉ី មាក់ បានលើកឡើង អំពីការគាំទ្ររបស់ថ្នាក់ ដឹកនាំខេត្តនិងប្រជាជននៅក្នុងខេត្តប៉ៃលិន ចំពោះដំណើរការរបស់ អ.វ.ត.ក. ជាពិសេសចំពោះការ ចេញសាលក្រមនៅក្នុងរឿងក្តីលេខ០០១ ប្រឆាំងនឹង កាំង ហ្គេចអ៊ាវ ហៅ ឌុច។ លោក​បាន​មាន ប្រសាសន៍ថា ខេត្ត​ប៉ៃលិន​ដែល​ធ្វើ​សមា​ហរណ​កម្ម ទៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាទាំងមូលនៅឆ្នាំ១៩៩៦ នៅ​ជួប​ប្រទះ​នឹង​កង្វះ​ខាត​មធ្យោបាយ​នានា​ក្នុង​ការ​ទទួល​ព័ត៌មាន​ស្តី​អំពី​ដំណើរ​ការ​នានា​ដែល​កើត​ឡើង​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសនិងលើឆាកអន្តរជាតិ។ ដូច្នេះវេទិកាសាធារណៈនៅពេលនេះគឺជាឧិកាសដ៏កម្រដែល មន្រ្តី​និង​ប្រជាជន​ក្នុង​ខេត្ត​ប៉ៃលិន​បាន​ទទួល​​ការ​យល់​ដឹង​បន្ថែម​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ដំណើរ​ការ​របស់ អ.វ.ត.ក.។ លោក​បាន​ចាត់​ទុក​វត្តមាន​របស់​មន្រ្តី​នៃ អ.វ.ត.ក ​នៅ​ពេល​នេះ​ជា​ការ​ផ្តល់​នូវ​ការ​លើក​​ទឹក​ចិត្ត​យ៉ាង ធំធេង និងផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំ ដល់មន្រ្តីនិងប្រជាជននៅក្នុងខេត្តប៉ៃលិនទាំងមូល ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ ធន​ធាន​មនុស្ស​និង​ធន​ធាន​ច្បាប់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត។លោកអភិបាលខេត្តរងបានលើកឡើងអំពីចំណុចគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍បីរបស់ អ.វ.ត.ក.។ ចំណុចគួរឲ្យ ចាប់អារម្មណ៍ទី១គឺ ​នេះ​គឺ​ជា​តុលាការ​យុត្តិធម៌​មួយ​ដែល​មាន​ទាំង​បទ​ដ្ឋាន​ជាតិនិងបទដ្ឋានអន្តរជាតិ។ ចំណុចទី២ តុលាការ​នេះ​គឺ​ជា​ឧិសថ​ច្បាប់​ដ៏​ស័ក្តិ​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ផ្សះ​របួស​ផ្លូវ​ចិត្តរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា និងចំណុចទី៣ តុលាការ​នេះ​ផ្តល់​ជា​មេរៀន​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​ដល់​កូន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​អំពី​ការ​ដាក់​ឲ្យ​ទទួល ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ដែលបានកើតឡើង មិន​ថា​ជន​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​នោះ​មាន​ឋានៈ​តួនាទី​អ្វី​ក៏​ដោយ។ មន្ត្រីនៃ អ.វ.ត.ក. បានជម្រាបជូនអ្នកចូលរួមអំពីមូលហេតុនៃការបង្កើត អ.វ.ត.ក. ទម្រង់ទូទៅនៃ អ.វ.ត.ក. និង​អំពី​មូល​ហេតុ​និង​ភាព​ចាំ​បាច់​នៃ​ការ​ចូល​រួម​របស់អន្តរជាតិនៅក្នុងដំណើរការនេះ។ លោក អេនឌ្រូ ខេលី សហព្រះរាជអាជ្ញាអន្តរជាតិ បាន​ជម្រាប​អំពី​ភាព​ចាំបាច់​នៃ​ការ​កាត់​សេចក្តី​ប្រកប ដោយយុត្តិធម៌។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ច្បាស់ថា យុត្តា​ធិការ​របស់​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​គឺ​កាត់​សេចក្តី​ បាន​តែ​ទៅ​លើ​បុគ្គល​ដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​របប​កម្ពុជា​ប្រជា ធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែពុំកាត់សេចក្តីទៅលើរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យទាំងមូលទេ។ លោកក៏បានសម្តែងការ កត់​សម្គាល់​របស់លោកថា លោកមើលឃើញថា ប្រជាជននៅខេត្តប៉ៃលិនពុំត្រឹមតែយកចិត្តទុកដាក់ អំពី​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ គាត់ក៏ចាប់អារម្មណ៍ផងដែរចំពោះដំណើរការរបស់អង្គតុលាការ ទាំងមូល។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា គ្មាន​តុលាការ​ណា​មួយ​លើ​ពិភព​លោក​នេះ​ដែលមានគុណភាពល្អឥត ខ្ចោះ​នោះ​ទេ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​ការ​បង្កើត​តុលាការ​គឺ​ជា​កិច្ចការ​ល្អ​បំផុត​ដែល​យើង​អាច​ធ្វើ​បាន​នៅ​ក្នុង​ការ​ដោះ ស្រាយ​បញ្ហា​ឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរ។ លោក ខេលី ក៏​មិន​ភ្លេច​ប្រាប់​អំពី​អារម្មណ៍​រីក​រាយ​របស់​លោក​នៅ​ពេល ទៅដល់ទឹកដីខេត្តប៉ៃលិន។ លោក​បាន​សរសើរ​អំពី​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ដែល​មាន​ពណ៌បៃតងនិងស្រស់ បំព្រង​គ្រប់​ទី​កន្លែង និងអាកាសធាតុត្រជាក់នៅខេត្តប៉ៃលិន ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​មាន​អារម្មណ៍​ថា​ហាក់ ដូច​​ជា​កំពុង​តែ​នៅ​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួន​ឯង​នៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស។លោក រីឆាដ រ៉ចចឺ ប្រធានអង្គភាពគាំពារមេធាវីជនជាប់ចោទ បានលើកឡើងអំពីសារសំខាន់នៃការ ផ្តល់​ជូន​ជន​ត្រូវ​ចោទ​នូវ​មេធាវី​និង​ជំនួយ​ការ​នានា​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់ ដើម្បីធានានូវយុត្តិធម៌ក្នុងដំណើរការ កាត់សេចក្តី។ លោក​លើក​ឡើង​អំពី​តួ​នាទី​បី​យ៉ាង​របស់​អង្គភាពគាំពារមេធាវីជនជាប់ចោទ គឺ ទី១ ដើម្បីធានាថាដំណើរការក្តីនឹងប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌ ទី២ ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពអាច ទទួល​យក​បាន​នៃ​ភ័ស្តុតាង​ទាំង​អស់​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ជូន​ទៅអង្គជំនុំជម្រះ និងទី៣ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ រឿងរ៉ាវពិតដែលរៀបរាប់ដោយជនត្រូវចោទ។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា “ការ​ដែល​មាន​តុលាការ​មួយ​ប្រកប ដោយភាពត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌ គឺជាការចាំបាច់ទាំងសម្រាប់ជនរងគ្រោះនិងសម្រាប់ជនដៃដល់។ ប្រសិន​បើ​តុលាការ​មិន​ដំណើរ​ការ​ប្រកប​ដោយ​ភាព​យុត្តិធម៌​នោះ ប្រហែលជាតុលាការអាចនឹងកាត់ សេចក្តីខុសទៅលើបុគ្គលដែលមិនមានកំហុស ហើយ​បុគ្គល​ដែល​មាន​កំហុស​ពិតប្រាកដអាចនឹង រួចខ្លួន។ ដល់ពេលនោះ ការផ្សះផ្សាសង្គមប្រហែលជាមិនអាចកើតឡើងបានឡើយ។”វេទិកាសំណេះសំណាលទាំងមូលមានសកម្មភាពផុលផុសដោយអ្នកចូលរួមបានសួរសំណួរជាច្រើន និងសម្តែងការយល់ឃើញរបស់គាត់ ពាក់​ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ដំណើរ​ការ​រឿង​ក្តី​លេខ ០០២ និងរឿងក្តី បន្តបន្ទាប់ទៀត ព្រមទាំងការស្វែងរកភ័ស្តុតាងដាក់បន្ទុកទៅលើជនត្រូវចោទ។ អ្វីដែលគួរឲ្យកត់ សម្គាល់​បំផុត​គឺ​ថា អ្នកចូលរួមទាំងអស់បានសម្តែងភាពស្មោះត្រង់ ដោយលើកឡើងអំពីការ យល់​ឃើញ​របស់​គាត់​ពាក់​ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ទាំង​បួន​រូបនៅក្នុងសំណុំរឿងលេខ ០០២ មានលោក នួនជា លោក ខៀវ សំផន លោក អៀង សារី និងលោកស្រី អៀង ធិរិទ្ធ។ ក្តី​បារម្ភ​ចម្បង​បំផុត​របស់ មន្ត្រីនិងប្រជាជននៅខេត្តប៉ៃលិនក្នុងពេលនេះគឺថា ពួកគាត់គាំទ្រឲ្យមានការជំនុំជម្រះក្តីមួយប្រកប ដោយភាពយុត្តិធម៌និងត្រឹមត្រូវ ក៏​ប៉ុន្តែ​គាត់​មិន​គាំ​ទ្រ​ការ​កាត់​ទោស​ណា​មួយ​ដែលនាំឲ្យសង្គមកម្ពុជា ឃ្លាតឆ្ងាយពីការផ្សះផ្សាជាតិឡើយ។ ខេត្តប៉ៃលិនទើបតែត្រូវបានធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយសង្គមជាតិកម្ពុជាទាំងមូលក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ ក្រោម គោលនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលនាំដល់ការ ដួលរលំនៃអង្គការដឹកនាំរបស់ខ្មែរក្រហមទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ១៩៩៨។ បន្ទាប់ពីពេលនោះ ហេដ្ឋា​រចនា សម្ព័ន្ធ​របស់​ខេត្ត​ក៏​ត្រូវ​បាន​អភិវឌ្ឍនិងរីកចម្រើន ហើយប្រជាជនក៏បានស្គាល់សេចក្តីសុខសន្តិភាពពិត ប្រាកដ​ដែល​គិត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​ទើប​តែ​មាន​រយៈ​ពេល​១៤​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ដូច្នេះ ប្រជាជននៅក្នុង ​ខេត្ត​ប៉ៃលិន​ពុំ​ចង់​ឲ្យ​មាន​អ្វី​មួយ​ដែល​បង្អាក់​ដំណើរ​ការ​ផ្សះ​ផ្សា​ជាតិ​ហើយ​ដែល​នាំ​សង្គម​កម្ពុជា​មាន​ការ​បែកបាក់ជាថ្មីម្តងទៀតឡើយ។ ក្នុងគោលបំណងចង់ស្វែងយល់បន្ថែមឲ្យកាន់តែប្រសើរ មន្ត្រីនិងប្រជាជននៅខេត្តប៉ៃលិនបាន សំណូមពរឲ្យ អ.វ.ត.ក. រៀប​ចំ​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​សិក្សា​សម្រាប់​មន្ត្រី​ស៊ីវិល​និង​កងកម្លាំងប្រដាប់ អាវុធព្រមទាំងប្រជាជននៅក្នុងខេត្តប៉ៃលិន ដើម្បីបានមកទស្សនាគុកទួលស្លែង ទីពិឃាតជើងឯក និង​សាលសវនាការនៃ អ.វ.​ត.ក. ដោយផ្ទាល់ភ្នែក។ ឆ្លើយតបនឹងសំណូមពរនេះ លោក រាជ សម្បត្តិ ប្រធានផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈនៃ អ.វ.ត.ក. ​សន្យាថានឹងរៀបចំដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សានៅ អ.វ.ត.ក. សម្រាប់ខេត្តប៉ៃលិនក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ៕

Pagination